Θεσμοθέτηση επίσημου φορέα εκπροσώπησης φαρμακοποιών νοσοκομειακής και εξειδικευμένης φαρμακευτικής περίθαλψης

Προς τον αξιότιμο Υπουργό Υγείας,

Θέμα

Θεσμική αναγνώριση και σύσταση, με νομοθετική ρύθμιση και δημοσίευση σε ΦΕΚ, ενιαίου φορέα εκπροσώπησης των φαρμακοποιών που ασκούν φαρμακευτική πρακτική σε δομές νοσοκομειακής και εξειδικευμένης περίθαλψης.

1. Διαπιστωμένο θεσμικό κενό

Στην ελληνική έννομη τάξη υφίσταται επίσημη και νομοθετικά κατοχυρωμένη εκπροσώπηση των φαρμακοποιών της κοινότητας μέσω του Πανελλήνιου ΦαρμακευτικούΣυλλόγου (ΠΦΣ).

Ωστόσο, δεν υφίσταται αντίστοιχος αναγνωρισμένος συνομιλητής της Πολιτείας για τους φαρμακοποιούς που υπηρετούν:

• σε δημόσια νοσοκομεία (ΝΠΔΔ / ΝΠΙΔ),

• σε ιδιωτικές κλινικές και θεραπευτήρια,

• στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ,

• σε στρατιωτικά ή λοιπά ιδρυματικά φαρμακεία.

Το κενό αυτό δημιουργεί:

• αδυναμία ενιαίας επιστημονικής εκπροσώπησης,

• απουσία θεσμικής συμμετοχής στον σχεδιασμό πολιτικών για καινοτόμες θεραπείες,

• έλλειψη οργανωμένου πλαισίου πιστοποίησης δεξιοτήτων,

• κατακερματισμό της συνεχιζόμενης εκπαίδευσης.

2. Η ιδιαιτερότητα του αντικειμένου

Οι φαρμακοποιοί των παραπάνω δομών διαχειρίζονται:

• αντικαρκινικές και βιολογικές θεραπείες,

• γονιδιακά και κυτταρικά προϊόντα,

• φάρμακα σπάνιων παθήσεων,

• κλινικές μελέτες,

• συστήματα ποιότητας & ασφάλειας.

Το εύρος αυτό διαφοροποιείται ουσιωδώς από την πρωτοβάθμια φαρμακευτική πρακτική και απαιτεί ειδικό επιστημονικό, εκπαιδευτικό και διοικητικό πλαίσιο.

3. Ευρωπαϊκή σύγκλιση

Η συντριπτική πλειονότητα των κρατών-μελών διαθέτει αναγνωρισμένα σωματεία hospital / institutional pharmacy που αποτελούν επίσημους συνομιλητές κυβερνήσεων και πανεπιστημίων, σε ευθυγράμμιση με την European Association of Hospital Pharmacists (EAHP).

Η Ελλάδα παραμένει από τις λίγες εξαιρέσεις.

4. Πρόταση

Προτείνεται η ίδρυση Νομικού Προσώπου Δημοσίου Δικαίου ή ειδικά αναγνωρισμένου επαγγελματικού φορέα, με βασικές αρμοδιότητες:

Α. Θεσμική εκπροσώπηση

Επίσημος συνομιλητής του Υπουργείου σε θέματα:

• φαρμακευτικής πολιτικής νοσοκομείων,

• πρόσβασης στην καινοτομία,

• ανθρώπινου δυναμικού,

• προτύπων ποιότητας.

Β. Εκπαίδευση – Πιστοποίηση

Ίδρυση ακαδημίας συνεχιζόμενης κατάρτισης σε συνεργασία με ΑΕΙ και επιστημονικούς οργανισμούς.

Γ. Επιστημονικά τμήματα

Ενδεικτικά:

• Ογκολογική φαρμακευτική

• Κλινική φαρμακευτική

• ATMPs

• Κλινική έρευνα

• Διοίκηση & logistics

Δ. Μητρώο επαγγελματιών

Ενιαία χαρτογράφηση ειδικοτήτων, δεξιοτήτων και πιστοποιήσεων.

5. Μοντέλο διοίκησης

Αντιπροσωπευτικό σύστημα με εκλεγμένους εκπροσώπους από τις επιμέρους κατηγορίες (ΕΣΥ, ιδιωτικός τομέας, ΕΟΠΥΥ, λοιποί φορείς) με προκαθορισμένες ποσοστώσεις, ώστε να διασφαλίζεται ισορροπία και λειτουργικότητα.

6. Πόροι

• θεσμοθετημένη συνδρομή μικρού ποσοστού επί μισθοδοσίας,

• έσοδα από εκπαιδευτικές δράσεις,

• επιχορηγήσεις, δωρεές, ερευνητικά προγράμματα.

7. Όφελος για το κράτος

Ο φορέας:

✔ δημιουργεί αξιόπιστο συνομιλητή,

✔ βελτιώνει τη διακυβέρνηση φαρμάκου,

✔ ενισχύει την ασφάλεια ασθενών,

✔ στηρίζει την απορρόφηση καινοτομίας,

✔ φέρνει τη χώρα σε θεσμική ισοτιμία με την Ευρώπη.

ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΚΘΕΣΗ

 

στο σχέδιο νόμου

 

«Σύσταση και οργάνωση φορέα εκπροσώπησης φαρμακοποιών νοσοκομειακής και εξειδικευμένης φαρμακευτικής φροντίδας»

 

Ι. Γενικό μέρος

 

Η παρούσα νομοθετική πρωτοβουλία αποσκοπεί στην κάλυψη ενός διαχρονικού θεσμικού κενού στην ελληνική φαρμακευτική πολιτική. Ενώ οι φαρμακοποιοί της κοινότητας εκπροσωπούνται από αναγνωρισμένο από την Πολιτεία νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου, δεν υφίσταται αντίστοιχη θεσμική πρόβλεψη για τους φαρμακοποιούς που παρέχουν υπηρεσίες εντός νοσοκομείων, ιδιωτικών κλινικών, δομών του ΕΟΠΥΥ και λοιπών ιδρυματικών σχημάτων.

Οι επαγγελματίες αυτοί επιτελούν έργο υψηλής εξειδίκευσης, άμεσα συνδεδεμένο με:

• τη διαχείριση φαρμάκων αυξημένου κινδύνου,

• τις καινοτόμες και εξατομικευμένες θεραπείες,

• την κλινική έρευνα,

• τη διασφάλιση ποιότητας και ασφάλειας ασθενών.

Η απουσία ενιαίου θεσμικού συνομιλητή δυσχεραίνει τον σχεδιασμό πολιτικών υγείας, την υιοθέτηση ευρωπαϊκών προτύπων και την ανάπτυξη συστημάτων πιστοποίησης δεξιοτήτων.

Με την προτεινόμενη ρύθμιση ιδρύεται επίσημος φορέας, ο οποίος:

• θα λειτουργεί ως επιστημονικός και συμβουλευτικός εταίρος της Πολιτείας,

• θα προάγει την εκπαίδευση και τη συνεχή επαγγελματική ανάπτυξη,

• θα συμβάλλει στη βελτίωση της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών.

ΙΙ. Ειδικό μέρος

Με τα άρθρα του σχεδίου νόμου ρυθμίζονται:

• η σύσταση και η νομική μορφή,

• οι σκοποί και οι αρμοδιότητες,

• η διοικητική δομή,

• οι πόροι και ο τρόπος λειτουργίας,

• μεταβατικές διατάξεις για την πρώτη εφαρμογή.

ΣΧΕΔΙΟ ΑΡΘΡΩΝ ΝΟΜΟΥ

Άρθρο 1

Σύσταση – Νομική μορφή

Συνιστάται νομικό πρόσωπο δημοσίου δικαίου με την επωνυμία …………………………….., το οποίο τελεί υπό την εποπτεία του Υπουργού Υγείας και εδρεύει στην Αθήνα.

Άρθρο 2

Σκοπός

Σκοπός του φορέα είναι:

α) η θεσμική εκπροσώπηση των φαρμακοποιών που υπηρετούν σε δομές νοσοκομειακής και ιδρυματικής φροντίδας,

β) η υποστήριξη του Υπουργείου Υγείας σε θέματα πολιτικής φαρμάκου,

γ) η ανάπτυξη και προαγωγή προτύπων ποιότητας και ασφάλειας,

δ) η οργάνωση συνεχιζόμενης εκπαίδευσης και πιστοποίησης,

ε) η συνεργασία με πανεπιστήμια και διεθνείς οργανισμούς.

Άρθρο 3

Μέλη

Μέλη του φορέα καθίστανται υποχρεωτικά οι φαρμακοποιοί που απασχολούνται:

1. σε νοσοκομεία του ΕΣΥ,

2. σε ιδιωτικές κλινικές και θεραπευτήρια,

3. στα φαρμακεία του ΕΟΠΥΥ,

4. σε στρατιωτικά ή λοιπά ιδρυματικά φαρμακεία.

Άρθρο 4

Όργανα διοίκησης

Όργανα διοίκησης είναι:

α) το Διοικητικό Συμβούλιο,

β) το Σώμα Αντιπροσώπων,

γ) ο Πρόεδρος.

Άρθρο 5

Διοικητικό Συμβούλιο

Το Δ.Σ. είναι δεκαπενταμελές, εκλέγεται από το Σώμα Αντιπροσώπων και η θητεία του είναι τριετής.

Άρθρο 6

Σώμα Αντιπροσώπων – Εκπροσώπηση

Η εκπροσώπηση των επιμέρους κατηγοριών μελών καθορίζεται με ποσοστώσεις που λαμβάνουν υπόψη:

• τον αριθμό υπηρετούντων,

• το εύρος και τη βαρύτητα του παρεχόμενου έργου.

Οι λεπτομέρειες ρυθμίζονται με Υπουργική Απόφαση.

Άρθρο 7

Αρμοδιότητες

Ο φορέας ιδίως:

• γνωμοδοτεί για ζητήματα φαρμακευτικής πολιτικής,

• συμμετέχει σε επιτροπές του Υπουργείου,

• τηρεί μητρώα επαγγελματιών,

• οργανώνει εκπαιδευτικές δραστηριότητες,

• εκδίδει κατευθυντήριες οδηγίες.

Άρθρο 8

Πόροι

Πόροι του φορέα είναι:

α) εισφορές μελών,

β) έσοδα από εκπαιδευτικές δράσεις,

γ) επιχορηγήσεις,

δ) δωρεές και κληροδοτήματα.

Άρθρο 9

Κανονισμός λειτουργίας

Με απόφαση του Υπουργού Υγείας εγκρίνεται ο εσωτερικός κανονισμός οργάνωσης και λειτουργίας.

Άρθρο 10

Μεταβατικές διατάξεις

Μέχρι την ανάδειξη των αιρετών οργάνων ορίζεται προσωρινή διοικούσα επιτροπή από τον Υπουργό Υγείας.

 

Η ΛΥΣΣΑΛΕΑ ΑΝΤΙΔΡΑΣΗ ΤΩΝ ΑΝΘΡΩΠΩΝ ΔΙΧΩΣ ΗΓΕΤΙΚΟ ΟΡΑΜΑ

Υπάρχει δυστυχώς μια μικρή αλλά επίμονη ομάδα που αντιπαλεύεται κάθε προσπάθεια διεύρυνσης και θεσμικής ενίσχυσης του κλάδου. Δεν αντιδρά επειδή διαφωνεί επιστημονικά. Αντιδρά επειδή η προοπτική ενός ισχυρού, ανοικτού και αντιπροσωπευτικού φορέα απειλεί ένα καθεστώς μικροεξουσίας που οικοδομήθηκε επί χρόνια στη σιωπή, στην αδράνεια και στην έλλειψη λογοδοσίας.

Η αντίληψη που προωθούν είναι απλή: ένα σωματείο μικρό, ελεγχόμενο, χωρίς πραγματική συμμετοχή των συναδέλφων, χωρίς διαφάνεια και χωρίς θεσμικό βάρος. Ένα σωματείο που δεν παρεμβαίνει ουσιαστικά στη χάραξη πολιτικής υγείας, που δεν διεκδικεί ρόλο στον σχεδιασμό της φαρμακευτικής πολιτικής και που δεν συγκρούεται με κατεστημένες αντιλήψεις. Με άλλα λόγια, ένα σωματείο ακίνδυνο.

Ένα τέτοιο σχήμα δεν υπηρετεί τον κλάδο. Υπηρετεί μόνο την αναπαραγωγή προσωπικών ρόλων και μικρών εσωτερικών ισορροπιών. Μετατρέπει έναν επιστημονικό χώρο υψηλής ευθύνης σε κλειστό κύκλο διαχείρισης θέσεων, τίτλων και συμβολικής εκπροσώπησης χωρίς πραγματικό περιεχόμενο.

Το πρόβλημα όμως δεν είναι προσωπικό. Είναι βαθιά θεσμικό. Όσο ο κλάδος παραμένει περιορισμένος, κατακερματισμένος και χωρίς ισχυρή συλλογική φωνή, τόσο θα παραμένει στο περιθώριο των αποφάσεων που τον αφορούν. Και τότε οι πραγματικές ανάγκες της νοσοκομειακής και κλινικής φαρμακευτικής –η ασφάλεια των ασθενών, η ορθή διαχείριση των θεραπειών, η εκπαίδευση των επαγγελματιών– θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζονται αποσπασματικά.

Η επιλογή λοιπόν είναι σαφής. Ή θα οικοδομήσουμε έναν ανοιχτό, ισχυρό και αντιπροσωπευτικό θεσμό που θα εκφράζει πραγματικά τον κλάδο, ή θα αποδεχθούμε τη διαιώνιση ενός σχήματος χωρίς ουσία, που λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός διατήρησης ισορροπιών παρά ως όργανο προόδου.

Και αυτό, πλέον, δεν είναι απλώς οργανωτικό ζήτημα. Είναι ζήτημα ευθύνης απέναντι στο μέλλον του κλάδου.

Η ΣΚΟΠΙΜΟΤΗΤΑ ΙΣΧΥΡΟΠΟΙΗΣΗΣ ΚΑΙ ΔΙΕΥΡΥΝΣΗΣ ΤΟΥ ΚΛΑΔΟΥ

Ο κλάδος των φαρμακοποιών που υπηρετούν σε νοσοκομεία, ιδρυματικές δομές υγείας, ιδιωτικές κλινικές και φορείς όπως ο ΕΟΠΥΥ βρίσκεται σήμερα μπροστά σε μια κρίσιμη ιστορική καμπή. Η φαρμακευτική πρακτική έχει αλλάξει ριζικά τις τελευταίες δεκαετίες. Η διαχείριση αντικαρκινικών θεραπειών, βιολογικών παραγόντων, γονιδιακών και κυτταρικών προϊόντων, η συμμετοχή στην κλινική έρευνα και η διασφάλιση συστημάτων ποιότητας και ασφάλειας ασθενών αποτελούν πλέον βασικά πεδία ευθύνης των φαρμακοποιών που εργάζονται σε δομές δευτεροβάθμιας και τριτοβάθμιας περίθαλψης.

Παρά το εύρος και την κρισιμότητα αυτού του έργου, ο κλάδος μας παραμένει θεσμικά κατακερματισμένος και χωρίς ενιαία αναγνωρισμένη εκπροσώπηση απέναντι στην Πολιτεία. Το αποτέλεσμα είναι ότι σημαντικές αποφάσεις για την οργάνωση της φαρμακευτικής περίθαλψης, για την εισαγωγή καινοτόμων θεραπειών ή για την εκπαίδευση και πιστοποίηση των επαγγελματιών λαμβάνονται συχνά χωρίς την ουσιαστική συμμετοχή των ίδιων των επιστημόνων που φέρουν την ευθύνη εφαρμογής τους.

Η διεύρυνση του κλάδου και η ισχυροποίηση της θεσμικής του θέσης δεν αποτελούν συντεχνιακή επιδίωξη. Αποτελούν αναγκαία προϋπόθεση για τη βελτίωση της ποιότητας των υπηρεσιών υγείας, για την ασφάλεια των ασθενών και για την ορθολογική διαχείριση των ολοένα πιο σύνθετων φαρμακευτικών θεραπειών. Ένας ευρύτερος και οργανωμένος επαγγελματικός χώρος μπορεί να συγκεντρώσει γνώση, εμπειρία και επιστημονικό δυναμικό, να αναπτύξει πρότυπα πρακτικής, να προωθήσει τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση και να αποτελέσει αξιόπιστο συνομιλητή της Πολιτείας.

Η ενίσχυση των θεσμών εκπροσώπησης δεν αφορά μόνο τους επαγγελματίες του χώρου. Αφορά πρωτίστως το ίδιο το σύστημα υγείας. Ένας ισχυρός, επιστημονικά τεκμηριωμένος και ενωμένος κλάδος μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στον σχεδιασμό σύγχρονων πολιτικών φαρμάκου και να διασφαλίσει ότι η Ελλάδα θα συμβαδίζει με τα ευρωπαϊκά πρότυπα στον τομέα της νοσοκομειακής και κλινικής φαρμακευτικής.