Όταν ένα ζήτημα με ποινικές προεκτάσεις αντιμετωπίζεται σαν να μην έχει συνέπειες

Υπάρχουν αντικείμενα όπου η προχειρότητα δεν είναι ατύχημα· είναι ευθύνη. Η διαχείριση των ελεγχόμενων ουσιών στο νοσοκομειακό φαρμακείο είναι ένα από αυτά. Κάθε βήμα — προμήθεια, φύλαξη, διακίνηση, χορήγηση, καταστροφή — συνδέεται ευθέως με ποινική, πειθαρχική και διοικητική ευθύνη.

Σε ένα τέτοιο πεδίο, η νομική ακρίβεια δεν είναι αρετή. Είναι το ελάχιστο.

Το ελάχιστο αυτό βαραίνει περισσότερο όποιον φορέα επιχειρεί να καθοδηγήσει τον κλάδο. Ό,τι κυκλοφορεί ως καθοδήγηση σε τέτοιο αντικείμενο γίνεται σημείο αναφοράς· πάνω του στηρίζονται αποφάσεις για πραγματικούς ασθενείς. Όποιος αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο, αναλαμβάνει και την ευθύνη της ακρίβειας — ολόκληρη.

Πώς μοιάζει, λοιπόν, η αποτυχία αυτής της ευθύνης;

Μοιάζει με υλικό που επικαλείται μια αρχή καταργημένη εδώ και δεκαπέντε χρόνια, τη στιγμή που τα ίδια του τα συνημμένα φέρουν τη σημερινή. Μοιάζει με κείμενο που αντιφάσκει με τον εαυτό του στο ίδιο ζήτημα — που απαιτεί κάτι σε μια σελίδα και το αναιρεί στην επόμενη. Μοιάζει με τοπικές πρακτικές ενός μόνο φορέα που παρουσιάζονται σαν καθολικός κανόνας δικαίου. Μοιάζει, τέλος, με ένα κείμενο που δεν δηλώνει ποτέ τη νομική του φύση: εκπαιδευτικό ή δεσμευτικό;

Καθένα από αυτά, μόνο του, μαρτυρεί ότι δεν προηγήθηκε ούτε ο στοιχειώδης έλεγχος. Όλα μαζί, σε ένα αντικείμενο με ποινικές προεκτάσεις, συνθέτουν κάτι που οφείλει να ονομαστεί με το όνομά του: θεσμική προχειρότητα. Δεν πρόκειται για την αβλεψία ενός ανθρώπου — λάθη κάνουμε όλοι. Πρόκειται για την προχειρότητα ενός μηχανισμού που δανείζει το κύρος του χωρίς να ελέγχει τι διανέμει, και ταυτόχρονα διεκδικεί τον ρόλο του εκπροσώπου.

Η σοβαρότητα ενός θεσμού δεν αποδεικνύεται με τον τίτλο που φέρει. Αποδεικνύεται με την αυστηρότητα που επιδεικνύει εκεί ακριβώς όπου το αντικείμενο την απαιτεί. Όποιος αποτυγχάνει σε αυτό δεν αποτυγχάνει διακριτικά· αποτυγχάνει εκεί όπου η αποτυχία κοστίζει — στην ασφάλεια του ασθενούς και στη νομική θωράκιση του ίδιου του επαγγελματία.

Δεν είναι υπερβολική απαίτηση. Είναι το αυτονόητο: καθοδήγηση που να στέκεται στο ύψος του νόμου που καλούμαστε να εφαρμόσουμε — με σαφή δήλωση της φύσης της, πλήρως επικαιροποιημένη, με ρητή διάκριση της νομικής υποχρέωσης από την τοπική πρακτική.

Όσο αυτό δεν διασφαλίζεται, η ευθύνη δεν βαραίνει όσους το επισημαίνουν· βαραίνει όσους κυκλοφορούν την προχειρότητα ως καθοδήγηση.

Γιατί στη διαχείριση των ναρκωτικών, η προχειρότητα δεν είναι απλώς αντιεπαγγελματική. Είναι επικίνδυνη.

---

Ανοικτή Επιστολή προς τον Υπουργό Υγείας — για τη νομιμότητα, τη διαφάνεια και τη δημοκρατική λειτουργία του κλάδου.

Με ανοικτή επιστολή προς τον Υπουργό Υγείας, και με κοινοποίηση στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα και στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας, τίθεται δημοσίως ένα ζήτημα που αφορά τη νομιμότητα της διοίκησης και της εκπροσώπησης της Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής — ενός κλάδου που αποτελεί αναπόσπαστο πυλώνα του Εθνικού Συστήματος Υγείας.

Αφορμή αποτελεί η τακτική Γενική Συνέλευση της 4ης Μαρτίου 2026, κατά την οποία, με ονομαστική ψηφοφορία, το ανώτατο όργανο του σωματείου καταψήφισε στο σύνολό τους τα πεπραγμένα του Διοικητικού Συμβουλίου — τον Οικονομικό και τον Διοικητικό Απολογισμό, καθώς και τον Διοικητικό Προγραμματισμό και τον Οικονομικό Προϋπολογισμό 2026. Σε συνέχεια αυτής της καθολικής αποδοκιμασίας, 58 μέλη —αριθμός που υπερβαίνει το ένα δέκατο των μελών— κατέθεσαν στις 18 Μαΐου 2026 νόμιμη αίτηση, σύμφωνα με το άρθρο 15 του καταστατικού, για τη σύγκληση έκτακτης αρχαιρεσιακής Γενικής Συνέλευσης, με αιτήματα την ανάκληση του υφιστάμενου Δ.Σ., την εκλογή νέου και τον έλεγχο των πεπραγμένων.

Η επιστολή καταγράφει ότι το Διοικητικό Συμβούλιο, με εξώδικο της 18ης Ιουνίου 2026, αρνήθηκε τη σύγκληση της Συνέλευσης, χαρακτηρίζοντας το νόμιμο αίτημα ως «αόριστο, αβάσιμο και καταχρηστικό». Εκφράζεται, παράλληλα, έντονος προβληματισμός για την επίκληση της ιδιότητας υπηρεσιακού στελέχους του Υπουργείου Υγείας σε σχέση με την αφαίρεση τμήματος των επίσημων πρακτικών — ζήτημα που, κατά τους υπογράφοντες, χρήζει διερεύνησης, καθώς η σχετική αρμοδιότητα ανήκει αποκλειστικά στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα.

Τίθενται, επίσης, ζητήματα διαφάνειας: η καθυστερημένη πρόσβαση των μελών στα ίδια τα πρακτικά, εκκρεμές φορολογικό πρόστιμο που αφορά τα έτη 2013–2017, καθώς και ερωτήματα ως προς την αξιοπιστία της διαδικασίας ηλεκτρονικής ψηφοφορίας.

Ο υπογράφων υπογραμμίζει ότι δεν διατυπώνει κατηγορία, αλλά αιτείται τη διερεύνηση. Απευθύνεται στην Πολιτική Ηγεσία, στις αρμόδιες ανεξάρτητες και εποπτικές αρχές και στη Δικαιοσύνη, ζητώντας να αποκατασταθούν η νομιμότητα και η δημοκρατική λειτουργία του σωματείου, ώστε η εκπροσώπηση ενός ζωτικού κλάδου του ΕΣΥ να μην παραμένει σε καθεστώς αμφισβητούμενης νομιμότητας. Η επιστολή αποτελεί άσκηση του συνταγματικά κατοχυρωμένου δικαιώματος αναφοράς προς τις αρχές (άρθρο 10 του Συντάγματος).

---

Υπάρχουν στιγμές που ακούς κάποιον να μιλά για τη Νοσοκομειακή Φαρμακευτική και αναρωτιέσαι: για ποιο επάγγελμα μιλάμε ακριβώς;

Γιατί η Νοσοκομειακή Φαρμακευτική δεν είναι σύνθημα, δεν είναι παρουσίαση σε συνέδριο, δεν είναι φωτογραφία δίπλα σε έναν διάσημο ομιλητή. Είναι η καθημερινή διαχείριση ευθύνης απέναντι σε χιλιάδες ασθενείς. Είναι μεταμοσχεύσεις, κυτταροτοξικά, ΜΕΘ, ασθενείς υψηλού κινδύνου. Όταν αποτυγχάνει κάτι εδώ, οι συνέπειες δεν είναι επικοινωνιακές. Είναι κλινικές.

Αυτή η διαφορά φαίνεται να διαφεύγει από τη διοίκηση του κλάδου εδώ και χρόνια.

Αντί για υποστελέχωση, απουσία σύγχρονων μονάδων παρασκευής, ασφαλή διαχείριση κυτταροτοξικών, κλινική φαρμακευτική, DRGs, πληροφοριακά συστήματα, ελλείψεις φαρμάκων — αντί για όλα αυτά — επιλέγεται η επικοινωνιακή κατασκευή. Φιλόδοξες εξαγγελίες για το αύριο, την ώρα που πολλά νοσοκομειακά φαρμακεία σήμερα λειτουργούν στα όρια της επιχειρησιακής τους αντοχής.

Αυτό δεν είναι στρατηγική. Είναι διαφυγή.

Εξίσου ανησυχητική είναι η αδυναμία ανοχής στη διαφωνία. Κάθε κριτική αντιμετωπίζεται ως εχθρική πράξη, κάθε ερώτημα ως επίθεση, κάθε αίτημα λογοδοσίας ως αμφισβήτηση εξουσίας. Οι επιστημονικοί φορείς όμως δεν ανήκουν στα διοικητικά συμβούλια που τους διαχειρίζονται. Δεν υπάρχουν για να εξυπηρετούν προσωπικές στρατηγικές επιβίωσης. Υπάρχουν για να υπηρετούν τα μέλη τους.

Το μεγαλύτερο πρόβλημα δεν είναι τα λάθη — όλοι κάνουν λάθη. Είναι η αδυναμία να τα αναγνωρίσεις. Γιατί όποιος αδυνατεί να ακούσει, αδυνατεί να μάθει. Όποιος αδυνατεί να μάθει, αδυνατεί να εξελιχθεί. Και όποιος αδυνατεί να εξελιχθεί, μετατρέπεται από μοχλό προόδου σε εμπόδιο.

Ο κλάδος, ευτυχώς, έχει ήδη ξεπεράσει αυτές τις λογικές. Η βάση του — με παρεμβάσεις, υπομνήματα, διεθνείς διασυνδέσεις, διεκδίκηση θεσμικών αλλαγών — αποδεικνύει καθημερινά ότι είναι πολύ πιο ώριμη από την εικόνα που επιχειρείται να παρουσιαστεί.

Οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί δεν ζητούν θαύματα. Ζητούν σοβαρότητα, σχέδιο, λογοδοσία. Έναν φορέα που να κοιτάζει προς την Ευρώπη χωρίς να αγνοεί το νοσοκομείο της διπλανής πόρτας. Που να ενώνει αντί να διχάζει, να ακούει αντί να κηρύσσει, να υπηρετεί αντί να αυτοθαυμάζεται.

Η Νοσοκομειακή Φαρμακευτική στην Ελλάδα έχει εξαιρετικούς επιστήμονες, νέα στελέχη με όρεξη, διεθνείς συνεργασίες. Αυτό που της λείπει δεν είναι οι ιδέες. Είναι η θεσμική ωριμότητα για να τις μετατρέψει σε πράξη.

Αυτή η ωριμότητα δεν θα έρθει από βεγγαλικά — που παράγουν θόρυβο, φλέγονται γρήγορα και αφήνουν πίσω τους στάχτη. Θα έρθει από σχέδιο, συνέπεια, διαφάνεια και πραγματική γνώση του πεδίου.

Ο κλάδος δεν χρειάζεται άλλες παραστάσεις.

Χρειάζεται έργο.

Τα φάρμακα που δεν χρειάζεσαι έχουν σωστό δρόμο: Η ευθύνη μας δεν τελειώνει με τη χορήγηση

Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος, η Φαρμακευτική Υπηρεσία του Γ.Ν.Θ. «Παπανικολάου» υπενθυμίζει ότι η ασφαλής διαχείριση των φαρμάκων δεν ολοκληρώνεται με τη χορήγησή τους στον ασθενή.

Τα ληγμένα ή αχρησιμοποίητα φάρμακα που παραμένουν στα σπίτια αποτελούν δυνητικό κίνδυνο τόσο για τη δημόσια υγεία όσο και για το περιβάλλον. Η απόρριψή τους στους κοινούς κάδους απορριμμάτων, στην αποχέτευση ή στο φυσικό περιβάλλον μπορεί να οδηγήσει σε ρύπανση υδάτων και εδάφους, έκθεση ανθρώπων και ζώων σε φαρμακευτικές ουσίες και σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Ο νοσοκομειακός φαρμακοποιός δεν περιορίζεται στην ορθολογική χρήση, προμήθεια και ασφαλή διαχείριση των φαρμάκων εντός του νοσοκομείου. Αποτελεί επίσης κρίσιμο κρίκο στην ενημέρωση, εκπαίδευση και ευαισθητοποίηση των ασθενών σχετικά με την υπεύθυνη χρήση και απόρριψη των φαρμακευτικών προϊόντων μετά το πέρας της θεραπείας.

Για τον λόγο αυτό, ενθαρρύνουμε όλους τους πολίτες να συγκεντρώνουν τα ληγμένα ή αχρησιμοποίητα φάρμακά τους και να τα επιστρέφουν στα φαρμακεία της κοινότητας μέσω του εγκεκριμένου συστήματος συλλογής και εναλλακτικής διαχείρισης. Η συνεργασία μεταξύ νοσοκομειακών και κοινοτικών φαρμακοποιών αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στη φαρμακευτική φροντίδα και στην προστασία της δημόσιας υγείας.

Η φροντίδα του ασθενούς και η προστασία του περιβάλλοντος δεν είναι δύο διαφορετικοί στόχοι. Είναι δύο όψεις της ίδιας ευθύνης.

Σήμερα, ας θυμηθούμε ότι κάθε συσκευασία φαρμάκου που επιστρέφεται με τον σωστό τρόπο αποτελεί μια μικρή αλλά ουσιαστική πράξη σεβασμού προς τον άνθρωπο, το περιβάλλον και τις επόμενες γενιές.

Γιατί τα φάρμακα που δεν χρειάζεσαι έχουν σωστό δρόμο.

Φαρμακευτική Υπηρεσία Γ.Ν.Θ. «Παπανικολάου»
Θεσσαλονίκη – Παγκόσμια Ημέρα Περιβάλλοντος 2026

Η Χρόνια Παθολογία της Διοίκησης του Σωματείου

Τις τελευταίες ημέρες διαβάζουμε με ιδιαίτερο ενδιαφέρον δηλώσεις και δημοσιεύσεις που παρουσιάζουν τη «Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι» ως το επόμενο μεγάλο βήμα της Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής στην Ελλάδα και την τρέχουσα κατάσταση στη διοίκηση του συνδικαλιστικού σωματείου ως βασικό συνομιλητή αυτής της εξέλιξης.

Η πρωτοβουλία είναι ασφαλώς «ενδιαφέρουσα».

Εκείνο όμως που προκαλεί εύλογα ερωτήματα είναι το εξής:

Πότε ακριβώς η τρέχουσα κατάσταση στη διοίκηση του συνδικαλιστικού σωματείου ασχολήθηκε συστηματικά με το αντικείμενο αυτό;

Πότε συγκρότησε ομάδα εργασίας;

Πότε παρουσίασε στρατηγικό σχέδιο;

Πότε δημοσίευσε κατευθυντήριες οδηγίες;

Πότε κατέθεσε επίσημη πρόταση προς το Υπουργείο Υγείας;

Πότε ανέδειξε τον ρόλο του νοσοκομειακού φαρμακοποιού στην κατ’ οίκον φροντίδα μέσα από οργανωμένες επιστημονικές δράσεις;

Γιατί, αν κανείς ανατρέξει στα τελευταία χρόνια, θα δυσκολευτεί να βρει ουσιαστικό επιστημονικό έργο πάνω στο συγκεκριμένο πεδίο.

Αντιθέτως, αυτό που παρατηρήσαμε ήταν μια διοίκηση που αδυνατούσε να δώσει λύσεις ακόμη και σε ζητήματα που βρίσκονται στον πυρήνα της Νοσοκομειακής Φαρμακευτικής.

Δεν είδαμε εθνικό σχέδιο για την κλινική φαρμακευτική.

Δεν είδαμε οργανωμένη παρέμβαση για την υποστελέχωση των νοσοκομειακών φαρμακείων.

Δεν είδαμε ολοκληρωμένες προτάσεις για μονάδες ανασύστασης κυτταροτοξικών.

Δεν είδαμε πρωτοβουλίες για την ανάπτυξη υπηρεσιών φαρμακευτικής φροντίδας στους νοσηλευόμενους ασθενείς.

Δεν είδαμε ουσιαστική παραγωγή θέσεων για την αξιοποίηση των νέων τεχνολογιών ή των υπηρεσιών παρακολούθησης ασθενών.

Και όμως σήμερα παρουσιάζεται ως αυτονόητο ότι η ίδια αυτή διοίκηση θα καθοδηγήσει την «επόμενη μεγάλη μεταρρύθμιση».

Με ποιο ακριβώς επιστημονικό κεφάλαιο;

Με ποιο έργο;

Με ποιες δημοσιευμένες θέσεις;

Με ποιες ομάδες ειδικών;

Με ποιες μελέτες εφαρμογής;

Η Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι δεν είναι σύνθημα.

Δεν είναι τίτλος συνεδρίου.

Δεν είναι δελτίο τύπου.

Είναι ένα εξαιρετικά απαιτητικό μοντέλο φροντίδας που απαιτεί σχεδιασμό, εκπαίδευση, πρωτόκολλα, διαχείριση κινδύνου, διασύνδεση δομών και σαφή καθορισμό ρόλων.

Και εδώ αναδεικνύεται μια ακόμη μεγαλύτερη αδυναμία.

Σε ολόκληρο τον κόσμο, η κατ’ οίκον φροντίδα στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στη συνεργασία μεταξύ νοσοκομειακών και κοινοτικών φαρμακοποιών.

Στο Ηνωμένο Βασίλειο οι community pharmacists συμμετέχουν ενεργά στην εναρμόνιση της φαρμακευτικής αγωγής μετά το εξιτήριο.

Στον Καναδάς υποστηρίζουν προγράμματα παρακολούθησης ασθενών υψηλού κινδύνου.

Στην Αυστραλία συμμετέχουν σε Home Medicines Reviews.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες αποτελούν βασικό κρίκο σε πολλά προγράμματα Hospital-at-Home.

Πού βρίσκεται αυτή η συζήτηση στον δημόσιο λόγο της σημερινής διοίκησης;

Πού βρίσκονται οι προτάσεις συνεργασίας;

Πού βρίσκεται η προσπάθεια οικοδόμησης γεφυρών με άλλους κλάδους φαρμακοποιών;

Πού βρίσκεται η αναγνώριση ότι ο νοσοκομειακός φαρμακοποιός θα μπορούσε να αποτελέσει τον καταλύτη και τον πρωτεργάτη στη συνεργασία με τον φαρμακοποιό της κοινότητας;

Δυστυχώς, απουσιάζει.

Και αυτή είναι ίσως η μεγαλύτερη αδυναμία της σημερινής προσέγγισης.

Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί η επίμονη ενασχόληση με ολοένα πιο φιλόδοξες και μελλοντικές προοπτικές, την ώρα που τα επείγοντα προβλήματα του κλάδου παραμένουν άλυτα.

Αντί να δίνεται προτεραιότητα στα ζητήματα που ταλανίζουν καθημερινά τους νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς, προβάλλονται συνεχώς νέες μεγάλες ιδέες και νέες υποσχέσεις για το μέλλον.

Όμως η στρατηγική δεν κρίνεται από το πόσο μακριά μπορεί κανείς να κοιτάξει στον ορίζοντα, αλλά από το αν μπορεί να αντιμετωπίσει αποτελεσματικά τα προβλήματα που βρίσκονται μπροστά στα πόδια του.

Όταν οι βασικές ανάγκες του κλάδου παραμένουν αναπάντητες, η συνεχής μετάθεση της συζήτησης σε όλο και πιο μακρινές προοπτικές δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για την ιεράρχηση των προτεραιοτήτων και την ύπαρξη συνεκτικού σχεδίου δράσης.

Η πραγματικότητα είναι ότι η Νοσοκομειακή Φαρμακευτική στην Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικούς επαγγελματίες και τεράστιες δυνατότητες.

Αυτό που συχνά απουσιάζει είναι η ηγεσία στον κλάδο που θα μετατρέψει αυτές τις δυνατότητες σε οργανωμένο σχέδιο δράσης και μετρήσιμο αποτέλεσμα.

Για τον λόγο αυτό, η συζήτηση δεν πρέπει να είναι ποιος θα φωτογραφηθεί δίπλα στη νέα μεταρρύθμιση.

Η συζήτηση πρέπει να είναι ποιος εργάστηκε πραγματικά γι’ αυτήν.

Και στο ερώτημα αυτό, πολλοί συνάδελφοι δυσκολεύονται να εντοπίσουν το αντίστοιχο έργο της σημερινής διοίκησης τα τελευταία χρόνια.

Τα τελευταία χρόνια, ο κλάδος έχει κουραστεί να παρακολουθεί διαδοχικές εξαγγελίες για πρωτοβουλίες που παρουσιάζονται ως ιστορικές τομές, χωρίς να συνοδεύονται από αντίστοιχο σχέδιο υλοποίησης, επιστημονική τεκμηρίωση ή μετρήσιμα αποτελέσματα.

Δημιουργείται έτσι η αίσθηση μιας διαρκούς παραγωγής εντυπωσιασμού: ιδέες που ακούγονται μεγάλες, δηλώσεις που δημιουργούν πρόσκαιρη αίσθηση προόδου, ανακοινώσεις που κερδίζουν για λίγο την προσοχή.

Όμως η πραγματικότητα της καθημερινής νοσοκομειακής φαρμακευτικής παραμένει αμετάβλητη.

Και όταν σβήσουν τα φώτα της επικοινωνίας, όταν τελειώσουν οι τίτλοι και οι φωτογραφίες, τα προβλήματα εξακολουθούν να βρίσκονται εκεί, ακριβώς όπως πριν. Σαν βεγγαλικά που φωτίζουν εντυπωσιακά τον ουρανό για λίγα δευτερόλεπτα, μόνο και μόνο για να αφήσουν πίσω τους ακόμη πιο εμφανές το σκοτάδι που ποτέ δεν αντιμετωπίστηκε.

Η Νοσοκομειακή Φροντίδα στο Σπίτι μπορεί πράγματι να αποτελέσει μέρος του μέλλοντος της φαρμακευτικής φροντίδας.

Το μέλλον όμως δεν χτίζεται με ανακοινώσεις.

Χτίζεται με έργο.

Και το έργο προηγείται πάντα των πανηγυρικών δηλώσεων.