Το σύστημα που δεν αντέχει το φως

Όταν η διοίκηση παύει να λογοδοτεί και η σιωπή γίνεται μηχανισμός εξουσίας

---

Δεν είναι εύκολο να γράφονται τέτοια κείμενα.
Όχι επειδή λείπουν τα στοιχεία, αλλά επειδή για πολύ καιρό περίσσευε η σιωπή σε αυτόν τον Κλάδο!

Όσοι βρίσκονται μέσα στον χώρο γνωρίζουν.
Όσοι βρίσκονται κοντά, αντιλαμβάνονται ότι κάτι δεν λειτουργεί όπως θα έπρεπε.
Και όσοι παρακολουθούν από απόσταση αρχίζουν να βλέπουν τα τερατουργήματα που μέχρι χθες κρυβόταν πίσω από την «τυπικότητα» των διαδικασιών.

Το πρόβλημα δεν είναι ότι συνέβη κάτι αιφνίδιο.
Το πρόβλημα είναι ότι μια ολόκληρη κατάσταση εγκαθιδρύθηκε σταδιακά — και τελικά έγινε «κανονικότητα».

Η μετάβαση δεν έγινε με θόρυβο, αλλά με ανοχή.
Και η ανοχή, όταν διαρκεί, μετατρέπεται σε κανόνα.

Σε κάθε συλλογικό φορέα υπάρχει ένα αόρατο όριο. Από τη μία πλευρά βρίσκονται οι αρχές: διαφάνεια, λογοδοσία, εμπιστοσύνη. Από την άλλη, ένα άτυπο πεδίο όπου οι κανόνες υποχωρούν και αντικαθίστανται από εκβιαστικές ισορροπίες.

Όταν αυτό το όριο χαθεί, η διοίκηση παύει να είναι θεσμική λειτουργία και γίνεται μηχανισμός αυτοπροστασίας της παρανομίας.

Και τότε εμφανίζονται τα πρώτα σημάδια:
οι ερωτήσεις καθυστερούν να απαντηθούν,
οι αποφάσεις δεν εξηγούνται επαρκώς,
και η ανάγκη για έλεγχο παρουσιάζεται ως περιττή ένταση.

Σε αυτό το περιβάλλον, δημιουργείται μια ιδιότυπη σύμπραξη προσώπων.
Όχι με όρους κοινής στόχευσης, αλλά με όρους αμοιβαίας ανοχής.

Η ένταση του ενός δεν ανακόπτεται. Απορροφάται.
Η σκιά και τα μαύρο παρελθόν του άλλου δεν διερευνάται. Περιβάλλεται με σιωπή.

Έτσι συγκροτείται ένα κλειστό σύστημα, στο οποίο η αδυναμία δεν αποδυναμώνει — δεσμεύει.
Δεν υπάρχει έλεγχος. Υπάρχει αμοιβαία εξάρτηση.

Οι ρόλοι παύουν να είναι διακριτοί και οι ευθύνες παύουν να είναι ατομικές.
Αυτό που παραμένει είναι ένα πλέγμα ισορροπιών, όπου κανείς δεν κινείται ελεύθερα, γιατί κάθε κίνηση διαταράσσει το σύνολο.

Δεν πρόκειται απλώς για δυσλειτουργία.
Πρόκειται για μια κλειστή συνθήκη εξουσίας.

Το πιο ανησυχητικό, όμως, δεν είναι αυτό. Είναι ότι αυτή η κατάσταση έφτασε σε σημείο να κριθεί — και να απορριφθεί.

Το Σώμα μίλησε!, απέσυρε ρητά και με σαφήνεια την εμπιστοσύνη του προς τη διοίκηση μέσα από δημοκρατικές διαδικασίες.

Όταν, παρά ταύτα, η διοίκηση συνεχίζει να λειτουργεί σαν να μην έχει συμβεί τίποτα, τότε το πρόβλημα αλλάζει διάσταση.

Δεν είναι πλέον θέμα διαχείρισης.
Είναι θέμα νομιμοποίησης.

Όταν συνεχίζεις να αποφασίζεις χωρίς εμπιστοσύνη,
να αποκλείεις χωρίς σαφή κριτήρια,
και να ασκείς εξουσία χωρίς λογοδοσία,
δεν διαχειρίζεσαι έναν φορέα.

Τον εκθέτεις.

Σε αυτό το σημείο, η σιωπή δεν είναι ουδετερότητα.
Είναι ενεργή στάση.

Και όσο παρατείνεται, τόσο βαθαίνει το πρόβλημα.

Γιατί ένα σύστημα που δεν διορθώνεται από μέσα, δεν παραμένει απλώς στάσιμο.
Συσσωρεύει ερωτήματα, σκιές, εκκρεμότητες.
Συσσωρεύει την ανάγκη για κάτι που δεν μπορεί πια να αποφευχθεί.

Τη διερεύνηση.

Όχι ως τιμωρία.
Αλλά ως αποκατάσταση.

Όχι για να δημιουργηθούν εντυπώσεις.
Αλλά για να επανέλθει η τάξη εκεί όπου έχει διαταραχθεί.

Γιατί σε ένα κράτος δικαίου, η εμπιστοσύνη δεν επιβάλλεται. Κερδίζεται.
Και όταν χαθεί, δεν ανακτάται με σιωπή.

Ανακτάται μόνο με αλήθεια.

Και η αλήθεια, αργά ή γρήγορα, βρίσκει τον τρόπο να ειπωθεί.