Προς τους συναδέλφους νοσοκομειακούς φαρμακοποιούς,
Η σιωπή που παρακολουθούμε το τελευταία εικοσιτετράωρα δεν είναι ουδετερότητα. Είναι επιλογή.
Το σημερινό ανίκανο διοικητικό συμβούλιο, αντί να αρθεί στο ύψος των περιστάσεων, επιλέγει την αφωνία μπροστά σε γεγονότα που έχουν τραυματίσει βαθιά την αξιοπιστία του κλάδου.
Καμία ξεκάθαρη τοποθέτηση.
Καμία ανάληψη ευθύνης.
Καμία συγγνώμη.
Ούτε καν μια στοιχειώδης παραδοχή ότι έγιναν λανθασμένες κρίσεις, επιλογές ή στηρίξεις.
Και όσο η δημόσια συζήτηση περιστρέφεται αποκλειστικά γύρω από την απαράδεκτη κακοποιητική συμπεριφορά εις βάρος συγκεκριμένων προσώπων, τόσο απομακρυνόμαστε από τη μεγάλη εικόνα.
Γιατί αυτό που βλέπουμε είναι μόνο η κορυφή του παγόβουνου.
Κάτω από αυτήν υπάρχει κάτι πολύ βαθύτερο και πολύ πιο ανησυχητικό: μια μακρόχρονη ανοχή, ένα πλέγμα αλληλεξαρτήσεων, μια κουλτούρα φόβου, μια διοικητική πρακτική που έμαθε να επιβιώνει όχι με διαφάνεια αλλά με σιωπηλές ισορροπίες.
Πρόσωπα που σήμερα εμφανίζονται ανήξερα, υπήρξαν επανειλημμένα μάρτυρες καταστάσεων που προσέβαλαν ανθρώπους και θεσμούς. Ορισμένοι υπήρξαν και οι ίδιοι αποδέκτες τέτοιων συμπεριφορών. Κι όμως, αντί για ρήξη, επιλέχθηκε η προσαρμογή. Η διατήρηση θέσης. Η αποφυγή σύγκρουσης.
Αυτό δεν είναι απλή αδυναμία. Είναι συνενοχή στη συντήρηση ενός προβληματικού μοντέλου διοίκησης.
Διότι αν το ζήτημα ήταν μόνο η προσωπική εκτροπή ενός ατόμου, η λύση θα ήταν απλή. Θα αρκούσε η αποδοκιμασία του.
Όμως σήμερα αποκαλύπτεται ότι το περιβάλλον όχι μόνο γνώριζε, αλλά επέτρεπε, ανεχόταν και σε ορισμένες περιπτώσεις διευκολύνει τη διαιώνιση της κατάστασης. Έτσι οικοδομήθηκε ένας μηχανισμός αυτοπροστασίας, μέσα στον οποίο η επιβίωση προτάχθηκε έναντι της αξιοπρέπειας.
Και τώρα, που το κύρος του κλάδου δοκιμάζεται δημόσια, δεν βλέπουμε πράξεις ευθύνης, δεν υποβάλλονται παραιτήσεις, ούτε καν μια γενναία επανεκκίνηση.
Αντίθετα, πληθαίνουν οι ενδείξεις ότι αναζητούνται τρόποι ανακύκλωσης του ίδιου μοντέλου με διαφορετικά πρόσωπα, ώστε να διασωθεί η συνέχεια της επιρροής χωρίς να αλλάξει τίποτα ουσιαστικό.
Αν αυτό συμβεί, θα αποτελεί επιβεβαίωση ότι το πρόβλημα δεν ήταν ποτέ συγκυριακό. Ήταν δομικό.
Ο κλάδος όμως δεν έχει ανάγκη από διαχειριστές φόβου. Έχει ανάγκη από καθαρές λύσεις, διαφάνεια και λογοδοσία.
Η αποκατάσταση δεν θα έρθει με επικοινωνιακές κινήσεις.
Θα έρθει μόνο όταν υπάρξει πραγματική ρήξη με πρακτικές που παγίδευσαν τον χώρο σε εξαρτήσεις, σιωπές και αμοιβαίες ανοχές.
Όταν η ηγεσία αρνείται να αναλάβει ευθύνη, την ευθύνη την αναλαμβάνει τελικά η βάση.
Καλούμε, λοιπόν, όσους κατέχουν θέσεις ευθύνης να τοποθετηθούν δημόσια, να πουν την αλήθεια στους συναδέλφους και να αναλάβουν το μερίδιο που τους αναλογεί.
Η άμεση παραίτηση είναι μονόδρομος.
Σε διαφορετική περίπτωση να συγκληθεί άμεσα έκτακτη Γενική Συνέλευση για την καθαίρεση του συνόλου των μελών του Δ.Σ. και την άμεση προσφυγή σε εκλογές για την ανάδειξη επιτέλους ενός σοβαρού επιτελείου!
Για να μπορέσει ο κλάδος να ανασάνει και να προχωρήσει μπροστά.
Υ.Γ. Σε ερώτημα συναδέλφου ο οποίος μάλλον προσπαθεί να βρει δικαιολογίες μου τέθηκε ο εξής προβληματισμός. «Μα αφού βγαίνει συνέχεια στις εκλογές»
ΑΠΑΝΤΗΣΗ: Και οι περισσότεροι δικτάτορες «εκλέγονται» με συντριπτικά ποσοστά. Αυτό όμως δεν τους καθιστά λιγότερο δικτάτορες!
Ο Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός στην πρώτη γραμμή της ασφάλειας – Η Ελληνική Νοσοκομειακή Φαρμακευτική σε ώρα ευθύνης
World Cancer Day
Κάθε χρόνο, στις 4 Φεβρουαρίου, η παγκόσμια κοινότητα τιμά την Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου, υπενθυμίζοντας ότι ο καρκίνος δεν είναι απλώς μία νόσος· είναι μια διαρκής μάχη αξιοπρέπειας, ισότητας και πρόσβασης σε ασφαλή θεραπεία.
Όμως πίσω από κάθε θεραπευτικό σχήμα, πίσω από κάθε φιάλη κυτταροστατικού, πίσω από κάθε εξατομικευμένη δόση που φτάνει στον ασθενή, υπάρχει ένας αόρατος αλλά απολύτως κρίσιμος κρίκος:
Ο Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός.
Και χωρίς αυτόν, απλά δεν υπάρχει ασφαλής ογκολογική φροντίδα.
⸻
Ο φαρμακοποιός δεν είναι «υποστηρικτικός ρόλος» – είναι εγγύηση ζωής
Η ογκολογική θεραπεία είναι από τις πιο πολύπλοκες παρεμβάσεις υψηλού ρίσκου στην ιατρική πράξη: • φάρμακα στενού θεραπευτικού εύρους • υψηλή τοξικότητα • εξατομίκευση δόσεων • ανάγκη απόλυτης ακρίβειας • μηδενική ανοχή στο λάθος
Σε αυτό το περιβάλλον, ο νοσοκομειακός φαρμακοποιός:
✔ ελέγχει ιατρικές οδηγίες και δοσολογίες ✔ προλαμβάνει αλληλεπιδράσεις και σφάλματα ✔ παρασκευάζει κυτταροστατικά σε ελεγχόμενες συνθήκες (GMP/Annex 1) ✔ διασφαλίζει ιχνηλασιμότητα και ποιότητα ✔ προστατεύει προσωπικό και περιβάλλον από έκθεση ✔ συμμετέχει ενεργά σε κλινικές μελέτες και καινοτόμες θεραπείες (CAR-T, ATMPs) ✔ αποτελεί τον τελικό φραγμό ασφαλείας πριν το φάρμακο φτάσει στον ασθενή
Με απλά λόγια:
👉 Είναι ο τελευταίος έλεγχος για την ασφάλεια στην ογκολογική φαρμακοθεραπεία.
Κάθε λάθος που αποφεύγεται, κάθε δόση που διορθώνεται, κάθε ασυμβατότητα που εντοπίζεται, είναι μια ζωή που προστατεύεται.
Και αυτά δεν φαίνονται στα στατιστικά. Φαίνονται μόνο στις ζωές που σώζονται σιωπηλά.
⸻
Η ευρωπαϊκή εμπειρία δείχνει τον δρόμο
Ο ρόλος αυτός δεν είναι θεωρητικός. Είναι θεσμοθετημένος σε όλη την Ευρώπη μέσω οργανισμών όπως η European Society of Oncology Pharmacy (ESOP Global), που εδώ και χρόνια θέτει πρότυπα: • ασφαλούς παρασκευής • ποιοτικών διαδικασιών • επαγγελματικής εξειδίκευσης • πιστοποιημένης ογκολογικής φαρμακευτικής
Η διεθνής κοινότητα έχει ήδη αποφασίσει:
χωρίς εξειδικευμένο ογκολογικό φαρμακοποιό, δεν υπάρχει σύγχρονη αντικαρκινική φροντίδα.
⸻
Και στην Ελλάδα;
Στην Ελλάδα, παρά τις αντιξοότητες, τις ελλείψεις προσωπικού και τη χρόνια υποστελέχωση, οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί: • κρατούν όρθιες μονάδες διάλυσης κυτταροστατικών • στηρίζουν αιματολογικά και ογκολογικά κέντρα αναφοράς • συμμετέχουν σε κλινικές δοκιμές • εισάγουν αυτοματισμούς και ρομποτική • εφαρμόζουν διεθνή πρότυπα χωρίς την ανάλογη θεσμική αναγνώριση
Και το κάνουν συχνά:
με λιγότερους ανθρώπους, λιγότερα μέσα και περισσότερη ευθύνη από ό,τι θα έπρεπε.
Αυτό δεν είναι βιώσιμο. Και σίγουρα δεν είναι δίκαιο για τους ασθενείς.
⸻
Η Ελληνική Νοσοκομειακή Φαρμακευτική σε ώρα αφύπνισης
Η Παγκόσμια Ημέρα Καρκίνου δεν είναι ημέρα συμβολισμών. Είναι ημέρα ευθύνης.
Ο κλάδος μας δεν μπορεί να περιορίζεται σε διαπιστώσεις.
Χρειάζεται:
Τώρα: • θεσμοθέτηση επαρκών οργανικών θέσεων • εξειδίκευση στην Ογκολογική Φαρμακευτική • υποχρεωτική παρουσία φαρμακοποιού σε κάθε μονάδα κυτταροστατικών • επενδύσεις σε υποδομές και αυτοματοποίηση • συμμετοχή στη λήψη αποφάσεων πολιτικής υγείας • ενεργή επαγγελματική συσπείρωση και επιστημονική εκπροσώπηση
Γιατί αν δεν διεκδικήσουμε εμείς τον ρόλο μας, θα τον αποφασίσουν άλλοι για εμάς — χωρίς εμάς.
Και τότε, ο χαμένος δεν θα είναι ο κλάδος, αλλά ο ασθενής και το Εθνικό Σύστημα Υγείας.
⸻
Ένα μήνυμα καθαρό
Η ογκολογική φροντίδα δεν είναι χώρος για «πρόχειρες λύσεις» και «πολυεργαλεία».
Είναι χώρος επιστημονικής ευθύνης.
Και ο Νοσοκομειακός Φαρμακοποιός δεν είναι πολυτέλεια. Είναι προϋπόθεση ασφάλειας.
Σήμερα, λοιπόν, τιμούμε τους ασθενείς. Αλλά ταυτόχρονα δεσμευόμαστε:
👉 να σηκώσουμε τον κλάδο ψηλότερα 👉 να μιλήσουμε πιο δυνατά 👉 να διεκδικήσουμε ό,τι αξίζει στους ασθενείς μας
Γιατί στο τέλος της ημέρας, το σύνθημα δεν είναι επικοινωνιακό.
Είναι καθήκον:
Together for every patient.
Μαζί. Με επιστήμη. Με ευθύνη. Με φαρμακοποιούς στην πρώτη γραμμή.
🎗️ World Cancer Day
The Hospital Pharmacist on the Front Line of Safety – Greek Hospital Pharmacy at a Moment of Responsibility
Every year, on February 4th, the global community marks World Cancer Day, an initiative led by the Union for International Cancer Control (UICC), reminding us that cancer is not merely a disease.
It is an ongoing struggle for dignity, equity, and access to safe and effective treatment.
Yet behind every treatment protocol, behind every cytotoxic preparation, behind every individualized dose delivered to a patient, there is an invisible but absolutely critical safeguard:
the Hospital Pharmacist.
And without this professional, there is simply no safe oncology care.
The pharmacist is not a “support role” — but a guarantee of life
Oncology treatment represents one of the most complex and high-risk areas of modern medicine:
narrow therapeutic windows highly toxic agents individualized dosing absolute precision requirements zero tolerance for error
Within this environment, the hospital pharmacist:
✔ validates prescriptions and dosing
✔ prevents interactions and medication errors
✔ compounds cytotoxic preparations under controlled GMP/Annex 1 conditions
✔ ensures traceability and quality assurance
✔ protects staff and the environment from hazardous exposure
✔ actively participates in clinical trials and innovative therapies (CAR-T, ATMPs)
✔ serves as the final safety barrier before medicines reach the patient
In simple terms:
👉 They are the last checkpoint before the irreversible.
Every avoided error, every corrected dose, every identified incompatibility represents a life protected.
These actions may not appear in statistics.
They are visible only in the lives quietly saved.
European standards show the way forward
This role is not theoretical.
It is formally recognized across Europe through organizations such as the European Society of Oncology Pharmacy (ESOP Global), which has long established standards for:
safe compounding practices quality systems professional specialization certified oncology pharmacy services
The international community has already reached a clear conclusion:
without specialized oncology pharmacists, there is no modern cancer care.
And what about Greece?
In Greece, despite persistent staff shortages, limited resources, and chronic understaffing, hospital pharmacists:
sustain cytotoxic compounding units support oncology and hematology reference centers contribute to clinical research introduce automation and robotics apply international standards without proportional institutional recognition
And they often do so:
with fewer professionals, fewer resources, and greater responsibility than should ever be expected.
This is neither sustainable nor fair — especially not for patients.
Greek Hospital Pharmacy at a moment of awakening
World Cancer Day is not merely symbolic.
It is a call to responsibility.
Our profession cannot remain confined to observations and goodwill.
It requires action.
Now we need:
formal establishment of adequate staffing positions specialization in Oncology Pharmacy mandatory pharmacist presence in every cytotoxic unit investments in infrastructure and automation participation in healthcare policy decision-making active professional unity and scientific representation
Because if we do not define our role ourselves,
others will define it for us — without us.
And the one who ultimately loses will not be the profession.
It will be the patient.
A clear message
Oncology care is not a field for improvised solutions or “multi-task substitutes.”
It is a field of scientific responsibility.
The Hospital Pharmacist is not a luxury.
They are a prerequisite for safety.
Today, we honor patients.
But we also commit:
👉 to elevate our profession
👉 to speak more clearly and more decisively
👉 to advocate for what our patients truly deserve
Because in the end, the message is not merely a slogan.
It is a duty:
Together for every patient.
Together with science. With responsibility. With hospital pharmacists on the front line.
Η πρόσφατη δημόσια «απογοήτευση» της αποτυχημένης συνδικαλιστικής ηγεσίας για τις προσλήψεις νοσοκομειακών φαρμακοποιών θα μπορούσε να προκαλέσει συμπάθεια — αν δεν προκαλούσε οργή και αγανάκτηση.
Γιατί υπάρχει κάτι βαθιά παράδοξο, στα όρια της διαστροφής, στο να εμφανίζεται «αγανακτισμένη» μια ηγεσία που βρίσκεται επί χρόνια στο τιμόνι του κλάδου. Κι αυτό διότι δεν είναι σχολιάστρια, δεν είναι παρατηρήτρια, δεν είναι πολίτης που βλέπει τις εξελίξεις από τον καναπέ.
Είναι — υποτίθεται — η εκπρόσωπος. Κι όταν η εκπρόσωπος δηλώνει συνεχώς «απογοητευμένη», αυτό δεν είναι θέση.
Είναι ομολογία αποτυχίας
—————
Τα αποτελέσματα της πολυετούς συνδικαλιστικής απραξίας, καθώς επίσης και των διαλυτικών πρακτικών, μιλούν πιο δυνατά από τις ανακοινώσεις
Η πραγματικότητα στα νοσοκομεία είναι ωμή και δεν επιδέχεται ερμηνείας για τον υπαίτιο της κατάστασης:
– Φαρμακεία με έναν άνθρωπο για τα πάντα,
– Νοσοκομεία χωρίς καν φαρμακοποιό,
– Καμία οργανωμένη ανάπτυξη clinical pharmacy,
– Καμία στρατηγική για ογκολογικά, GMP, ATMPs,
– Προκηρύξεις με το σταγονόμετρο που δεν καλύπτουν ούτε τα στοιχειώδη.
Κι όμως, η ηγεσία του κλάδου συνεχίζει να ποζάρει σε συναντήσεις και να εκδίδει δελτία τύπου, σαν να πρόκειται για πολιτιστικό σύλλογο και όχι για επιστημονικό κλάδο που οφείλει να στηρίζει τη φαρμακευτική ασφάλεια του ΕΣΥ.
Αλλά πως να προλάβουμε να ασχοληθούμε με τα φλέγοντα ζητήματα και τις χρόνιες πληγές του Κλάδου όταν τρέχουμε από βασιλόπιτα σε βασιλόπιτα, από συνέδριο σε συνέδριο, από φωτογράφηση σε φωτογράφηση και από ευρωπαϊκή πρωτεύουσα σε ευρωπαϊκή πρωτεύουσα για συνδικαλιστικές βολτούλες!
Με απλά λόγια: πολλή παρουσία — μηδενική επιρροή
—————-
Η «απογοήτευση» που λέει περισσότερα απ’ όσα νομίζει
Αν διαβάσει κανείς προσεκτικά το ύφος της διαμαρτυρίας, καταλαβαίνει κάτι πιο αποκαλυπτικό. Το πρόβλημα δεν φαίνεται να είναι απλώς ο μικρός αριθμός θέσεων.
Η πραγματική ενόχληση μοιάζει να είναι αλλού:
– Ότι οι θέσεις δεν κατανεμήθηκαν εκεί που θα εξυπηρετούσαν τοπικές ισορροπίες και προσωπικές επιρροές.
– Ότι η διαδικασία έγινε θεσμικά και κεντρικά.
– Ότι δεν υπάρχει πλέον το περιθώριο «υποδείξεων», «διευθετήσεων» και άτυπων παρεμβάσεων.
Με άλλα λόγια: όχι η έλλειψη προσλήψεων, αλλά η έλλειψη ελέγχου πάνω στις προσλήψεις είναι η πραγματική αιτία της «απογοήτευσης»!
———————-
Εκεί ακριβώς βρίσκεται όλη η διαφορά
Γιατί όταν ο συνδικαλισμός μετατρέπεται σε μηχανισμό διαχείρισης μικροεξουσίας — ποιος πάει πού, ποιος «βολεύεται», ποιος «είναι δικός μας» —
Τότε η μάχη δεν δίνεται για τον κλάδο. Δίνεται για την επιρροή.
Και αυτό δεν λέγεται διεκδίκηση – Λέγεται πελατειακή νοοτροπία.
—————
Η ηγεσία που έγινε διαχειριστής στασιμότητας
Ένας σοβαρός συνδικαλιστικός εκπρόσωπος που μάλιστα αυτοσυστήνεται ως «θεσμός», επιβάλλει οργανικές θέσεις, προτείνει νομοθετικές ρυθμίσεις, τεκμηριώνει μελέτες στελέχωσης, πιέζει θεσμικά, διεκδικεί πόρους!
Εδώ τι είδαμε;
Χρόνια ανακοινώσεων, χρόνια «συναντήσεων», χρόνια υποσχέσεων.
Και στο τέλος… μια ανακοίνωση «απογοήτευσης»!
—————
Αν μετά από τόσα χρόνια το μόνο που μπορείς να προσφέρεις είναι απογοήτευση, τότε δεν είσαι λύση.
Είσαι μέρος του προβλήματος!
Όταν ένας κλάδος παραμένει υποστελεχωμένος για δεκαετίες, όταν οι νέοι φαρμακοποιοί φεύγουν, όταν τα νοσοκομεία λειτουργούν οριακά, η ευθύνη δεν είναι αφηρημένη – έχει ονόματα και θητείες.
Γιατί η αποτυχία, όταν επαναλαμβάνεται επί χρόνια, δεν είναι ατυχία.
– Είναι επιλογή.
– Είναι μοντέλο.
– Είναι καρέκλα.
Και κάποια στιγμή, η καρέκλα πρέπει να αδειάζει και όχι απλώς να εκδίδει ανακοινώσεις!
Όταν, λοιπόν, η ηγεσία των νοσοκομειακών φαρμακοποιών μιλά για «απογοήτευση» σχετικά με τις ελάχιστες προκηρύξεις θέσεων, στην πραγματικότητα δεν περιγράφει μια ατυχία της συγκυρίας.
Ομολογεί μια πολυετή αποτυχία.
Δεν έλειψαν οι ευκαιρίες. Έλειψε η ικανότητα.
Τα δημόσια νοσοκομεία λειτουργούν οριακά.
Φαρμακεία:
με έναν φαρμακοποιό για εκατοντάδες κλίνες, χωρίς κλινική φαρμακευτική, χωρίς ογκολογική εξειδίκευση, χωρίς GMP υποδομές, χωρίς στρατηγικό σχεδιασμό για ATMPs, κυτταροστατικά, κλινικές μελέτες.
Κι όμως, επί χρόνια:
δεν υπήρξε σοβαρό θεσμικό σχέδιο στελέχωσης, δεν κατατέθηκε τεκμηριωμένο εθνικό πλάνο, δεν διεκδικήθηκαν οργανικές θέσεις με στοιχεία, δεν ασκήθηκε πραγματική πολιτική πίεση.
Αντί για αυτά, είδαμε φωτογραφίες, ημερίδες, χαιρετισμούς και «δημόσιες σχέσεις».
Ο κλάδος όμως δεν χρειάζεται δημόσιες σχέσεις.
Χρειάζεται δημόσια πολιτική.
Το πρόβλημα δεν είναι οι λίγες θέσεις. Είναι η ανυπαρξία στρατηγικής.
Οι λίγες προκηρύξεις δεν είναι το αίτιο.
Είναι το σύμπτωμα.
Γιατί όταν ένας κλάδος:
δεν έχει τεκμηριωμένη παρουσία στα κέντρα λήψης αποφάσεων, δεν έχει ενιαία φωνή, δεν παράγει προτάσεις πολιτικής, δεν παρουσιάζει δεδομένα κόστους–οφέλους, δεν συνδέει την παρουσία του με ασφάλεια ασθενών και εξοικονόμηση πόρων,
τότε το κράτος απλώς τον αγνοεί.
Και σωστά τον αγνοεί.
Το κράτος ακούει μόνο όποιον μιλά με σχέδιο.
Όχι όποιον διαμαρτύρεται εκ των υστέρων.
Η «απογοήτευση» είναι πολυτέλεια για όσους δεν έκαναν τη δουλειά τους
Δεν μπορείς:
να απουσιάζεις από τη διαβούλευση, να μην έχεις καταθέσει τεχνικές προτάσεις, να μην έχεις απαιτήσει οργανισμούς θέσεων, να μην έχεις συμμαχίες με διοικήσεις και επιστημονικούς φορείς,
Ελληνική Νοσοκομειακή Φαρμακευτική - Hellenic Hospital Pharmacy 