Θεσμική προχειρότητα

Όταν ένα ζήτημα με ποινικές προεκτάσεις αντιμετωπίζεται σαν να μην έχει συνέπειες

Υπάρχουν αντικείμενα όπου η προχειρότητα δεν είναι ατύχημα· είναι ευθύνη. Η διαχείριση των ελεγχόμενων ουσιών στο νοσοκομειακό φαρμακείο είναι ένα από αυτά. Κάθε βήμα — προμήθεια, φύλαξη, διακίνηση, χορήγηση, καταστροφή — συνδέεται ευθέως με ποινική, πειθαρχική και διοικητική ευθύνη.

Σε ένα τέτοιο πεδίο, η νομική ακρίβεια δεν είναι αρετή. Είναι το ελάχιστο.

Το ελάχιστο αυτό βαραίνει περισσότερο όποιον φορέα επιχειρεί να καθοδηγήσει τον κλάδο. Ό,τι κυκλοφορεί ως καθοδήγηση σε τέτοιο αντικείμενο γίνεται σημείο αναφοράς· πάνω του στηρίζονται αποφάσεις για πραγματικούς ασθενείς. Όποιος αναλαμβάνει αυτόν τον ρόλο, αναλαμβάνει και την ευθύνη της ακρίβειας — ολόκληρη.

Πώς μοιάζει, λοιπόν, η αποτυχία αυτής της ευθύνης;

Μοιάζει με υλικό που επικαλείται μια αρχή καταργημένη εδώ και δεκαπέντε χρόνια, τη στιγμή που τα ίδια του τα συνημμένα φέρουν τη σημερινή. Μοιάζει με κείμενο που αντιφάσκει με τον εαυτό του στο ίδιο ζήτημα — που απαιτεί κάτι σε μια σελίδα και το αναιρεί στην επόμενη. Μοιάζει με τοπικές πρακτικές ενός μόνο φορέα που παρουσιάζονται σαν καθολικός κανόνας δικαίου. Μοιάζει, τέλος, με ένα κείμενο που δεν δηλώνει ποτέ τη νομική του φύση: εκπαιδευτικό ή δεσμευτικό;

Καθένα από αυτά, μόνο του, μαρτυρεί ότι δεν προηγήθηκε ούτε ο στοιχειώδης έλεγχος. Όλα μαζί, σε ένα αντικείμενο με ποινικές προεκτάσεις, συνθέτουν κάτι που οφείλει να ονομαστεί με το όνομά του: θεσμική προχειρότητα. Δεν πρόκειται για την αβλεψία ενός ανθρώπου — λάθη κάνουμε όλοι. Πρόκειται για την προχειρότητα ενός μηχανισμού που δανείζει το κύρος του χωρίς να ελέγχει τι διανέμει, και ταυτόχρονα διεκδικεί τον ρόλο του εκπροσώπου.

Η σοβαρότητα ενός θεσμού δεν αποδεικνύεται με τον τίτλο που φέρει. Αποδεικνύεται με την αυστηρότητα που επιδεικνύει εκεί ακριβώς όπου το αντικείμενο την απαιτεί. Όποιος αποτυγχάνει σε αυτό δεν αποτυγχάνει διακριτικά· αποτυγχάνει εκεί όπου η αποτυχία κοστίζει — στην ασφάλεια του ασθενούς και στη νομική θωράκιση του ίδιου του επαγγελματία.

Δεν είναι υπερβολική απαίτηση. Είναι το αυτονόητο: καθοδήγηση που να στέκεται στο ύψος του νόμου που καλούμαστε να εφαρμόσουμε — με σαφή δήλωση της φύσης της, πλήρως επικαιροποιημένη, με ρητή διάκριση της νομικής υποχρέωσης από την τοπική πρακτική.

Όσο αυτό δεν διασφαλίζεται, η ευθύνη δεν βαραίνει όσους το επισημαίνουν· βαραίνει όσους κυκλοφορούν την προχειρότητα ως καθοδήγηση.

Γιατί στη διαχείριση των ναρκωτικών, η προχειρότητα δεν είναι απλώς αντιεπαγγελματική. Είναι επικίνδυνη.