Blog

Για ένα ασφαλές, τεκμηριωμένο και σύγχρονο φαρμακευτικό σύστημα στο ελληνικό δημόσιο νοσοκομείο

Πρόλογος

Η φαρμακευτική υπηρεσία αποτελεί θεμέλιο λίθο της ασφάλειας, της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας κάθε σύγχρονου συστήματος υγείας.

Στην Ελλάδα, το υφιστάμενο μοντέλο είναι υποστελεχωμένο, τεχνικά απαρχαιωμένο και επιστημονικά ανεπαρκές.

Το αποτέλεσμα είναι ένα ΕΣΥ ευάλωτο, χωρίς τεκμηρίωση, χωρίς κλινική παρακολούθηση, χωρίς σωστή διαχείριση πόρων και χωρίς τις απαραίτητες δικλείδες ασφάλειας για τους ασθενείς.

Η Φαρμακευτική Χάρτα Μεταρρύθμισης ΕΣΥ 2026 θέτει τις αρχές, τις μεταρρυθμιστικές παρεμβάσεις, τα πρότυπα λειτουργίας και τα ορόσημα που θα επιτρέψουν στην Ελλάδα να αποκτήσει φαρμακευτική υπηρεσία αντίστοιχη των προηγμένων ευρωπαϊκών συστημάτων.

I. ΟΡΑΜΑ 2026–2030

Ένα ΕΣΥ όπου:

Η φαρμακευτική υπηρεσία αποτελεί κλινικό, τεχνικό και στρατηγικό εταίρο σε όλον τον θεραπευτικό κύκλο.

Οι ασθενείς λαμβάνουν θεραπείες με ασφάλεια, τεκμηρίωση, συνέπεια και ισότητα.

Οι νοσοκομειακοί φαρμακοποιοί λειτουργούν σε περιβάλλον που προάγει την επιστήμη, την εξειδίκευση και την κλινική παρέμβαση.

Το σύστημα εξοικονομεί πόρους μέσω αποτελεσματικών διαδικασιών, ορθολογικής χρήσης και καινοτόμων τεχνολογιών.

II. ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Η Χάρτα βασίζεται σε 6 πυλώνες:

Ασφάλεια & Ποιότητα

Κλινική Φαρμακευτική

Υποδομές & Τεχνολογία

Ανθρώπινο Δυναμικό & Εξειδίκευση

Έρευνα & Κλινικές Μελέτες

Διακυβέρνηση, Διαφάνεια & Τεκμηρίωση

III. ΟΙ 6 ΠΥΛΩΝΕΣ ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΣΗΣ

1. ΑΣΦΑΛΕΙΑ & ΠΟΙΟΤΗΤΑ

Στόχοι

Μείωση λαθών φαρμακοθεραπείας κατά 50% έως το 2030.

Πλήρης συμμόρφωση με EAHP Statements, EU GMP Annex 1 και QuapoS7.

Παρεμβάσεις

Εφαρμογή συστήματος quality management σε όλα τα νοσοκομειακά φαρμακεία. Ρομποτικά συστήματα διαχείρισης & διανομής φαρμάκων. Ηλεκτρονική ιχνηλασιμότητα από την παραγγελία έως τη χορήγηση. Υποχρεωτικό reporting ADRs & medication errors.

2. ΚΛΙΝΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΕΥΤΙΚΗ

Στόχοι

Ένταξη φαρμακοποιού στο σύνολο των ογκολογικών, και παθολογικών τμημάτων και των ΜΕΘ.

Εθνικό δίκτυο κλινικής φαρμακευτικής.

Παρεμβάσεις

Δημιουργία οργανικών θέσεων κλινικής φαρμακευτικής σε όλα τα νοσοκομεία.

Καθιέρωση καθημερινής συμμετοχής σε κλινικούς γύρους.

Ανάπτυξη υπηρεσιών medication reconciliation & therapeutic drug monitoring (TDM).

Εθνικό πρόγραμμα πιστοποίησης κλινικών φαρμακοποιών.

3. ΥΠΟΔΟΜΕΣ & ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΑ

Στόχοι

Εκσυγχρονισμός 100% των νοσοκομειακών φαρμακείων έως το 2030.

Εθνικό δίκτυο μονάδων παρασκευής cytotoxics, biologics και ATMPs.

Παρεμβάσεις

Νέες εγκαταστάσεις: clean rooms GMP certified, μονάδες παρασκευής με ρομποτικά συστήματα, εξοπλισμός CSTD, ATMP laboratories (CAR-T, gene therapy, tissue engineering).

Ψηφιακή πλατφόρμα για πλήρη ιχνηλασιμότητα φαρμάκων και outcomes.

Εθνικό σύστημα φαρμακοεφοδιαστικής για πρόβλεψη ελλείψεων.

4. ΑΝΘΡΩΠΙΝΟ ΔΥΝΑΜΙΚΟ & ΕΞΕΙΔΙΚΕΥΣΗ

Στόχοι

Προσλήψεις 700 νοσοκομειακών φαρμακοποιών έως το 2030.

Υποχρεωτικές εξειδικεύσεις και πιστοποιήσεις.

Παρεμβάσεις

Καθιέρωση προσόντων για ανώτερη ποιότητα στελέχωσης.

Νέοι ρόλοι: clinical oncology pharmacist, ICU pharmacist, antimicrobial stewardship pharmacist, ATMP pharmacist, investigational medicinal product (IMP) specialist.

Πρόγραμμα δια βίου εκπαίδευσης μέσω ίδρυσης εξειδικευμένου ινστιτούτου και σε συνεργασία με Πανεπιστήμια, επιστημονικές εταιρίες, ΕΟΦ κλπ.

5. ΕΡΕΥΝΑ & ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΜΕΛΕΤΕΣ

Στόχοι

Κάθε μεγάλο νοσοκομείο να διαθέτει φαρμακευτικό τμήμα IMP έως το 2028.

Σημαντική αύξηση αριθμού κλινικών μελετών έως το 2030.

Παρεμβάσεις

Δημιουργία εξειδικευμένων IMP Units μέσα στα φαρμακεία.

Στελέχωση με pharmacists–research coordinators. Τυποποίηση SOPs για IMP handling, accountability & destruction.

Εθνική εκπαίδευση GCP R3 για φαρμακοποιούς.

6. ΔΙΑΚΥΒΕΡΝΗΣΗ, ΔΙΑΦΑΝΕΙΑ & ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ

Στόχοι

Πλήρης διαφάνεια κόστους, outcomes, διαδικασιών. Ενιαίο μοντέλο λειτουργίας φαρμακευτικών υπηρεσιών.

Παρεμβάσεις

Εθνικό Παρατηρητήριο Φαρμακευτικών Υπηρεσιών ΕΣΥ.

Ετήσια Έκθεση Απόδοσης & Ποιότητας ανά νοσοκομείο. Standard operating models βάσει διεθνών προτύπων.

IV. ΟΡΟΣΗΜΑ 2026–2030

2026

Νομοθετική θεμελίωση της Φαρμακευτικής Υπηρεσίας.

Έναρξη προσλήψεων νέων ειδικών φαρμακοποιών.

Λειτουργία 5 πρότυπων φαρμακείων (πιλότοι).

2027

Δημιουργία 10 IMP Units.

Καθιέρωση κλινικής φαρμακευτικής σε όλα τα ογκολογικά τμήματα.

2028

Πλήρης εφαρμογή ηλεκτρονικής ιχνηλασιμότητας.

Εναρξη εκσυγχρονισμού υποδομών στα μισά νοσοκομεία.

2029

Εθνικό δίκτυο ATMP Labs.

Πλήρης ανάπτυξη υπηρεσιών κλινικής φαρμακευτικής σε όλα τα νοσοκομεία.

2030

Συμμόρφωση 100% με ευρωπαϊκά πρότυπα.

Μετρήσιμη μείωση λαθών, κόστους και βελτίωση outcomes.

V. ΔΕΙΚΤΕΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Medication error rate

Αποτελεσματικότητα αντικαρκινικών παρασκευών (yield, wastage)

Χρόνος παρασκευής & διανομής

Συμμετοχή φαρμακοποιού σε κλινικές ομάδες (%)

Συμμετοχή σε κλινικές μελέτες

Οικονομική εξοικονόμηση

Ικανοποίηση ασθενών & κλινικών τμημάτων

VI. ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Η Ελλάδα δεν χρειάζεται απλώς διορθώσεις· χρειάζεται φαρμακευτική επανάσταση.

Με τη Χάρτα αυτή, το ΕΣΥ μπορεί να αποκτήσει:

σύγχρονες υπηρεσίες, ασφαλείς διαδικασίες, πραγματική τεκμηρίωση, εξειδικευμένο προσωπικό, ισχυρό ρόλο στην ευρωπαϊκή φαρμακευτική κοινότητα.

Η μεταρρύθμιση αυτή δεν είναι πολυτέλεια.

Είναι προϋπόθεση επιβίωσης του συστήματος και προστασίας των ασθενών.

Ένα σύγχρονο Εθνικό Σύστημα Υγείας δεν μπορεί να σταθεί όρθιο χωρίς μια βαθιά, ριζική φαρμακευτική επανάσταση.

Όσο η φαρμακευτική υπηρεσία παραμένει ο «τυφλός» του συστήματος, καμία μεταρρύθμιση, όσο καλοπροαίρετη κι αν είναι, δεν έχει πιθανότητα επιτυχίας.

Η σημερινή εικόνα των νοσοκομειακών φαρμακείων είναι αποκαρδιωτική:

Υποστελέχωση σε βαθμό επικινδυνότητας. Οι περισσότεροι φαρμακοποιοί λειτουργούν ως διαχειριστές αποθήκης, χωρίς εξειδίκευση, χωρίς συνεχή επιμόρφωση, χωρίς επίσημο καθηκοντολόγιο.

Ανύπαρκτο τεχνικό και βοηθητικό προσωπικό. Ένα σύστημα που απαιτεί υψηλή τεχνογνωσία λειτουργεί με προσωπικό λιγότερο από το απολύτως ελάχιστο.

Υποδομές άλλης εποχής. Χώροι ακατάλληλοι, χωρίς clean rooms, χωρίς αυτοματοποιημένες μονάδες παραγωγής, χωρίς εξειδικευμένα εργαστήρια για κυτταρικά προϊόντα, προηγμένες θεραπείες, βιολογικούς δείκτες.

Η κλινική φαρμακευτική παραμένει “αόρατη”. Καμία οργανική θέση, καμία θεσμική πρόβλεψη, κανένα ολοκληρωμένο μοντέλο συμμετοχής στις κλινικές ομάδες.

Ανυπαρξία ερευνητικού έργου. Σε μια Ευρώπη που επενδύει στην καινοτομία, τα ελληνικά νοσοκομειακά φαρμακεία μένουν εκτός του οικοσυστήματος των κλινικών μελετών, στερώντας από ασθενείς και σύστημα τεράστια οφέλη.

Αυτό το μείγμα συνιστά ένα καταθλιπτικό κοκτέιλ, που παράγει ανασφάλεια, σπατάλη, αδυναμία τεκμηρίωσης και διαρκή κίνδυνο για τους ασθενείς.

Γιατί δεν αλλάζει τίποτα;

Διότι λείπει η ισχυρή, καθαρή, επιστημονική φωνή που θα απαιτήσει αυτά που η Ευρώπη θεωρεί αυτονόητα.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο ζοφερή όταν την επαγγελματική εκπροσώπηση καταλαμβάνουν άνθρωποι χωρίς ουσιαστική γνώση, χωρίς όραμα, χωρίς επάγγελμα ουσιαστικά—μόνο με προσωπικές φιλοδοξίες και πρόθυμη υποταγή σε εξουσία κάθε λογής (πολιτική και οικονομική).

Έτσι, μια κρίσιμη υπηρεσία μένει χωρίς υπεράσπιση, χωρίς διεκδίκηση, χωρίς σχέδιο. Και αυτή η σιωπή κοστίζει στην ασφάλεια, στην ποιότητα θεραπείας και εκατομμύρια ευρώ.

Τι χρειάζεται η Ελλάδα: η Φαρμακευτική Επανάσταση του ΕΣΥ

Καθιέρωση οργανωμένης, πλήρους Φαρμακευτικής Υπηρεσίας σε κάθε νοσοκομείο.

Με δικά της τμήματα:

κλινική φαρμακευτική, παραγωγή/παρασκευή, προχωρημένες θεραπείες, φαρμακοεπιδημιολογία, ποιότητα & ασφάλεια, διαχείριση πόρων.

Οργανικές θέσεις με καθηκοντολόγιο– προσοντολόγιο.

Εξειδίκευση στην ογκολογία, κλινική φαρμακευτική, προηγμένες θεραπείες, GMP/GDP, φαρμακοεπαγρύπνηση, κλινικές μελέτες. Υποχρεωτικό καθηκοντολόγιο βάσει ευρωπαϊκών προτύπων. EAHP Statements, ESOP, QuapoS7, EU GMP Annex 1.

Σύγχρονες υποδομές με πλήρη ψηφιοποίηση και αυτοματοποίηση.

Ρομποτικά συστήματα, ασφαλείς μονάδες παρασκευής, εργαστήρια για CAR-T, ATMPs, κλινικά δείγματα. Ενσωμάτωση στις κλινικές ομάδες.

Ο φαρμακοποιός ως κλινικός επιστήμονας, όχι ως αποθηκάριος.

Συμμετοχή στις κλινικές μελέτες.

Για επιστημονικό έργο, για ανάπτυξη δεξιοτήτων, για ενίσχυση του ίδιου του νοσοκομείου. Θεσμική αναγέννηση της επαγγελματικής εκπροσώπησης. Με πρόσωπα ικανά, αδιάβλητα και με πραγματικό επιστημονικό υπόβαθρο.

Πλασάρεται ως «μεγάλη και τρανή». Με «γνωριμίες και δόντι στην εξουσία». Με «ανεξάρτητη και αυθύπαρκτη γνώμη».

Τελικά, η «βαρόνη» δεν είναι τίποτε περισσότερο από ένα ελεεινό υποχείριο της «καμόρας» του υφιστάμενου συνδικαλιστικού τσίρκου.

Μια «Μπάρμπη» παρακολούθημα της «κουρελιάρας», αυτούσιες εκφράσεις της μιας προς την άλλη (ούπς!).

Μιλάνε για ενότητα αλλά το μόνο που τις ενώνει είναι το «όραμα» για «μάσα» και όχι η αγωνία για το μέλλον του κλάδου!

Προτείνεται στην «Μπάρμπη» να αναλάβει την στυλιστική αναβάθμιση της «κουρελιάρας» μιας και στο άδειο κεφάλι της το «κοστούμι κάνει τον καλό συνδικαλιστή» 😂

🩷 Το παρακολούθημα που νόμισε πως έγινε πρόσωπο

Μια Μπάρμπη της εξουσίας σε ρόλο “θεσμικού” καθρέφτη

Υπάρχουν άνθρωποι που γεννήθηκαν για να σταθούν.

Και υπάρχουν κι εκείνοι που γεννήθηκαν για να στέκονται πίσω από κάποιον άλλον.

Το λεγόμενο παρακολούθημα· εκείνο το θλιβερό είδος που, όσο κι αν προσπαθήσει να φανεί αυθύπαρκτο, παραμένει πάντοτε σκιά, αντήχηση, απόηχος.

Το παρακολούθημα μιλά, αλλά δεν έχει φωνή — έχει μικρόφωνο δανεικό.

Χαμογελά, αλλά δεν έχει λόγο να χαμογελά — απλώς το κάνουν να φαίνεται ευχάριστο στις φωτογραφίες των συνεδρίων.

Κουνά το κεφάλι καταφατικά, γιατί δεν του επιτρέπεται να το κουνήσει αρνητικά.

Κι αν τολμήσει να σκεφτεί κάτι δικό του, ακούγεται αμέσως η αυστηρή φωνή του “προϊσταμένου της σκέψης”:

«Δεν είπαμε να σκέφτεσαι· είπαμε να αναπαράγεις».

Το παρακολούθημα φοράει ταμπέλες: θεσμικό, ενωτικό, συναινετικό.

Όλα τελειώνουν σε -ικό — τίποτα δεν τελειώνει σε αληθινό.

Κάποτε, μέσα στην αυταπάτη του, κοιτάζεται στον καθρέφτη και νομίζει πως βλέπει «ηγέτη».

Μα δεν βλέπει τίποτα άλλο παρά ένα αντίγραφο κακής ποιότητας από τα υλικά του αφεντικού του.

Ένα πλαστικό προέκτασμα, μια Μπάρμπη της εξουσίας, που αλλάζει ρούχα ανάλογα με την περίσταση, μα όχι μυαλό.

Κι ενώ οι υπόλοιποι μιλούν για αρχές, αξίες, οράματα,

το παρακολούθημα ασχολείται με το ποιος το ακολουθεί στο group chat των «εκλεκτών».

Θέλει να το λένε σημαντικό, να του χαρίζουν τίτλους, να το φωτογραφίζουν πλάι στους ισχυρούς.

Δεν έχει σημασία τι λέει· σημασία έχει ποιος το κοιτάζει.

Η πολιτική του ουσία χωράει σε ένα selfie χαμόγελο και σε τρεις κοινοποιήσεις.

Κι όμως, το πιο τραγικό δεν είναι ότι υπάρχει·

είναι ότι πιστεύει πως είναι κάτι περισσότερο από αυτό που είναι:

ένα παρακολούθημα με ψευδαίσθηση ηγεσίας.

Μια σκιά που νομίζει ότι ρίχνει φως.

🖋️ Κατακλείδα

Στον κόσμο των «θεσμικών Μπάρμπηδων», η ανεξαρτησία είναι αξεσουάρ —

φοριέται στις φωτογραφίες και βγαίνει στα παρασκήνια.

Η αξιοπρέπεια, όμως, δεν πωλείται σε συλλεκτική έκδοση.

#Συνδικαλισμός_της_Μπάρμπη

#Παρακολουθήματα_της_Εξουσίας

#Φαρμακευτική_Σκιά

#Θεσμικά_Αξεσουάρ

#elnofa_gr

#HellenicHospitalPharmacy

Ερμηνεία από ChatGPT

Η λέξη «παρακολούθημα», μεταφορικά, έχει έντονη υποτιμητική και συμβολική χροιά — χρησιμοποιείται για να δηλώσει κάποιον ή κάτι που δεν έχει δική του υπόσταση, βούληση ή αξία, αλλά εξαρτάται πλήρως από κάποιον άλλο.

🔹 Κυριολεκτικά

Σημαίνει «κάτι που συνοδεύει ή ανήκει σε κάτι άλλο», ένα δευτερεύον εξάρτημα ή πρόσθετο στοιχείο.

Π.χ.

Το καλώδιο είναι παρακολούθημα της συσκευής.

Δηλαδή δεν έχει αυτόνομη αξία, υπάρχει μόνο σε σχέση με τη συσκευή.

🔹 Μεταφορικά (όπως στο άρθρο)

Όταν λέμε για άνθρωπο ότι είναι «παρακολούθημα», εννοούμε:

ότι σέρνεται πίσω από άλλους ισχυρότερους· ότι δεν έχει δική του κρίση ή λόγο, αλλά απλώς εκτελεί, ακολουθεί ή υπηρετεί συμφέροντα άλλων· ότι παριστάνει το αυτόνομο άτομο, ενώ στην ουσία είναι όργανο ή προέκταση κάποιου μηχανισμού, ομάδας ή εξουσίας.

🔹 Παραδείγματα χρήσης

«Είναι απλώς παρακολούθημα του αρχηγού· χωρίς αυτόν δεν υπάρχει.» «Το κόμμα κατέληξε παρακολούθημα των επιχειρηματικών συμφερόντων.» «Μια ζωή παρακολούθημα των ισχυρών, χωρίς προσωπική φωνή.»

🔹 Στο άρθρο του elnofa.gr

Η λέξη χρησιμοποιείται για να ακυρώσει την ανεξαρτησία και την αξιοπιστία του προσώπου στο οποίο αναφέρεται.

Με άλλα λόγια, το άρθρο λέει πως η «βαρόνη» δεν είναι αυθύπαρκτη προσωπικότητα, αλλά παρακολούθημα (υποχείριο, εξάρτημα) ενός «ερντογανικού» συστήματος εξουσίας — δηλαδή ενός αυταρχικού ή διεφθαρμένου περιβάλλοντος.