Ορθολογική χρήση αντιμικροβιακών: νεότερα δεδομένα για τη νοσοκομειακή πράξη

×

Συνδεθείτε ή εγγραφείτε

Αποθηκεύστε άρθρα στα αγαπημένα σας και οργανώστε τα σε δικές σας κατηγορίες.

ΣυνδεθείτεΕγγραφείτε

23 Οκτωβρίου 2026

Η έγκαιρη μετάβαση σε από του στόματος θεραπεία, η ασφαλής διαχείριση λοιμώξεων κεντρικών καθετήρων και η αξιολόγηση των περιοριστικών πολιτικών αντιβιοτικών αναδεικνύονται στις πρόσφατες δημοσιεύσεις. Παράλληλα, η συνύπαρξη πολλαπλών καρβαπενεμασών υπενθυμίζει ότι η επιλογή θεραπείας απαιτεί συνεκτίμηση μηχανισμού αντοχής, αντιβιογράμματος και κλινικής εικόνας.

Η ενημέρωση καλύπτει δημοσιεύσεις της περιόδου 17–23 Οκτωβρίου, με συμπληρωματική αξιολόγηση επιλεγμένων εργασιών της 15–16 Οκτωβρίου.

1. Βακτηριαιμία: η μετάβαση σε από του στόματος θεραπεία συχνά καθυστερεί

Δευτερογενής ανάλυση δεδομένων από δύο προοπτικές, πολυκεντρικές μελέτες παρατήρησης, δημοσιευμένη στις 19 Οκτωβρίου, εξέτασε τη μετάβαση από ενδοφλέβια σε από του στόματος αντιβιοτική αγωγή.

Από 3.824 ασθενείς, 742 ήταν κατάλληλοι και αξιολογήσιμοι για τη μετάβαση, βάσει εστίας λοίμωξης, κλινικών κριτηρίων και αντιμικροβιακής ευαισθησίας. Ωστόσο, μόνο 240/742 —32,3%— είχαν μεταβεί έως την έβδομη ημέρα. Στο 44,6% αυτών η αλλαγή πραγματοποιήθηκε την ημέρα του εξιτηρίου. Η μετάβαση συσχετίστηκε με μικρότερη διάρκεια νοσηλείας, 7 έναντι 12 ημερών. [1]

Ισχύς δεδομένων: πρόκειται για δεδομένα από μελέτες παρατήρησης, με πιθανότητα οι ασθενείς που άλλαξαν αγωγή να είχαν εξαρχής καλύτερη πρόγνωση. Οι διαφορές στις εκβάσεις δεν αποδεικνύουν ότι η αλλαγή οδού χορήγησης προκάλεσε το όφελος.

Πρακτική σημασία: ο συστηματικός έλεγχος καταλληλότητας μπορεί να ενταχθεί στην καθημερινή φαρμακευτική επανεκτίμηση. Η εφαρμογή προϋποθέτει κατάλληλο δραστικό από του στόματος παράγοντα και επαρκή έκθεση στην εστία. Δεν τεκμηριώνεται γενίκευση σε παθογόνα με δύσκολα θεραπεύσιμη αντοχή ή σε ασθενείς με βαριά ανοσοκαταστολή.

2. Λοιμώξεις κεντρικών καθετήρων: νέα δεδομένα για τη δυνατότητα διάσωσης

Τυχαιοποιημένη μελέτη υπεροχής σε 34 κέντρα, δημοσιευμένη στις 16 Οκτωβρίου, συνέκρινε διάλυμα ενδοαυλικής παραμονής minocycline–EDTA–ethanol (lock) με τη συνήθη αντιβιοτική θεραπεία lock. Και οι δύο ομάδες έλαβαν συστηματική αντιμικροβιακή αγωγή.

Τυχαιοποιήθηκαν 241 ασθενείς ηλικίας ≥12 ετών. Η διατήρηση του καθετήρα ήταν συχνότερη με το υπό μελέτη lock: 57% έναντι 38%. Για τον χρόνο έως αποτυχία του καθετήρα, το κύριο καταληκτικό σημείο, αναφέρθηκε HR 0,53, p=0,0006, στην ανάλυση σύμφωνα με την αρχική τυχαιοποίηση (intention-to-treat). Το διάστημα εμπιστοσύνης δεν παρέχεται στην προσβάσιμη περίληψη. [2]

Ισχύς δεδομένων: ο τυχαιοποιημένος, πολυκεντρικός σχεδιασμός προσδίδει ιδιαίτερη σημασία στο εύρημα. Η αξιολόγηση περιορίζεται, ωστόσο, από την πρόσβαση μόνο στην περίληψη.

Πρακτική σημασία — εξέταση υπό προϋποθέσεις: η στρατηγική ενδιαφέρει ιδιαίτερα μονάδες αιματολογίας και ασθενείς με μακροχρόνια φλεβική πρόσβαση. Πριν από εφαρμογή χρειάζεται έλεγχος των κριτηρίων διάσωσης, των παθογόνων, της σύνθεσης, της σταθερότητας και της συμβατότητας του διαλύματος με τον καθετήρα.

3. Περιοριστικές πολιτικές αντιβιοτικών: η μείωση χρήσης χρειάζεται παράλληλη αξιολόγηση ασφάλειας

Οιονεί πειραματική μελέτη, δημοσιευμένη στις 16 Οκτωβρίου, εξέτασε 521.493 εισαγωγές σε δύο νοσοκομεία. Χρησιμοποιήθηκε η μέθοδος difference-in-differences, η οποία συγκρίνει τη μεταβολή στον χρόνο μεταξύ του νοσοκομείου εφαρμογής της παρέμβασης και ενός νοσοκομείου σύγκρισης.

Οι περιορισμοί λινεζολίδης συσχετίστηκαν με μείωση χρήσης κατά 27% και μείωση αντοχής κατά 41%. Ωστόσο, στους ασθενείς με θετικό έλεγχο αποικισμού για ανθεκτικό στη βανκομυκίνη εντερόκοκκο —VRE— καταγράφηκε αύξηση ενδονοσοκομειακής θνητότητας κατά 4,7 ποσοστιαίες μονάδες, με 95% διάστημα εμπιστοσύνης 1,9–7,5, μεγαλύτερη σε όσους εμφάνιζαν βακτηριαιμία ή σήψη. [3]

Ισχύς δεδομένων: ο σχεδιασμός είναι ισχυρότερος από μια απλή σύγκριση πριν–μετά, αλλά δεν περιλαμβάνει τυχαιοποίηση. Δεν αποδεικνύεται ότι οι περιορισμοί προκάλεσαν την αύξηση θνητότητας ούτε τεκμηριώνεται συγκεκριμένος μηχανισμός.

Πρακτική σημασία: η αξιολόγηση ενός προγράμματος ορθολογικής χρήσης χρειάζεται δείκτες χρόνου έως ενεργό θεραπεία και κλινικών εκβάσεων, μαζί με κατανάλωση και αντοχή. Ο γνωστός αποικισμός μπορεί να πληροφορεί την εκτίμηση κινδύνου όταν υπάρχει υποψία διεισδυτικής λοίμωξης· δεν αποτελεί αυτοτελή ένδειξη θεραπείας.

4. Πολλαπλές καρβαπενεμάσες: KPC, NDM και VIM στο ίδιο πλασμίδιο

Μοριακή μελέτη από την Κολομβία, δημοσιευμένη στις 16 Οκτωβρίου, έλεγξε 832 στελέχη ανθεκτικά στις καρβαπενέμες, συλλεγμένα το 2011–2023. Εντοπίστηκαν δέκα στελέχη με συγγενή πλασμίδια IncC που έφεραν ταυτόχρονα KPC-2, NDM-1 και VIM-24.

Πέντε στελέχη ήταν ανθεκτικά στη cefiderocol, ενώ η aztreonam–avibactam διατηρούσε δραστικότητα έναντι και των δέκα in vitro. [4]

Ισχύς δεδομένων: εργαστηριακή και γονιδιωματική τεκμηρίωση, χωρίς συγκριτικές θεραπευτικές εκβάσεις. Δεν επιτρέπει εκτίμηση της συχνότητας του φαινομένου στην Ελλάδα.

Πρακτική σημασία: η ανίχνευση μίας καρβαπενεμάσης δεν αποκλείει πρόσθετους μηχανισμούς. Ασυμφωνία γονοτύπου και αντιβιογράμματος δικαιολογεί περαιτέρω διερεύνηση. Η εργαστηριακή δραστικότητα δεν ισοδυναμεί με αποδεδειγμένη κλινική αποτελεσματικότητα.

5. Το πρόσφατο αντιβιοτικό ιστορικό μπορεί να βελτιώσει την εμπειρική επιλογή

Ανάλυση 1.165.151 επεισοδίων καλλιεργειών σε τρία αμερικανικά συστήματα υγείας, δημοσιευμένη στις 15 Οκτωβρίου, εξέτασε τη σχέση προηγούμενης αντιβιοτικής έκθεσης και μη ευαισθησίας στην ίδια κατηγορία.

Η ανάλυση έλαβε υπόψη περισσότερους από 35 πιθανούς συγχυτικούς παράγοντες, δηλαδή παράγοντες που μπορούν να αλλοιώσουν την εκτίμηση της σχέσης μεταξύ προηγούμενης έκθεσης και αντοχής. Η προηγούμενη έκθεση σε φθοριοκινολόνες συσχετίστηκε με αύξηση μη ευαισθησίας κατά 8,6–12,6 ποσοστιαίες μονάδες, ανά σύστημα υγείας. [5]

Ισχύς δεδομένων: μεγάλη, πολυκεντρική μελέτη παρατήρησης. Παρά τη στατιστική προσαρμογή, δεν αποκλείεται να παραμένει επίδραση παραγόντων που δεν μετρήθηκαν ή δεν ελέγχθηκαν επαρκώς.

Πρακτική σημασία: η οργανωμένη ανάκτηση του αντιβιοτικού ιστορικού των προηγούμενων 90 ημερών αποτελεί χρήσιμο πεδίο φαρμακευτικής παρέμβασης. Τα αποτελέσματα δεν δημιουργούν αυτόματο κανόνα αποκλεισμού μιας κατηγορίας ούτε υποκαθιστούν τα τοπικά δεδομένα.

Επικείμενες διοργανώσεις στην Ελλάδα και στην Ευρώπη

Ορίζοντας ελέγχου: 23 Οκτωβρίου 2026–23 Απριλίου 2027.

Διοργάνωση	Ημερομηνίες – τόπος – μορφή	Συνάφεια και προθεσμίες
18ο Πανελλήνιο Συνέδριο ΕΕΕΛ	12–14/11/2026, Αθήνα, Royal Olympic· φυσική παρουσία	Ορθολογική χρήση αντιμικροβιακών, επιτήρηση αντοχής και πρόληψη λοιμώξεων. Οι ανακοινωμένες προθεσμίες περιλήψεων και πρώιμης εγγραφής έχουν παρέλθει· δεν επαληθεύτηκε παράταση.
ESCMID — Antimicrobial Stewardship and Infection Prevention and Control	20–22/11/2026, Ηράκλειο Κρήτης· υβριδικό	Νεότερα αντιβιοτικά, XDR/PDR Acinetobacter, εμπύρετη ουδετεροπενία, συνδυασμοί και από του στόματος θεραπεία. Εγγραφές έως 16/11/2026.
ESCMID Global 2027	9–13/4/2027, Στοκχόλμη· διά ζώσης και διαδικτυακά	Κλινική μικροβιολογία και λοιμώξεις. Περιλήψεις έως 18/11/2026, έναρξη εγγραφών 28/10/2026, πρώιμη εγγραφή έως 10/2/2027. Το αναλυτικό πρόγραμμα δεν αξιολογήθηκε.

Προτεραιότητες για τη νοσοκομειακή ομάδα

• Συστηματική επανεκτίμηση της οδού χορήγησης πριν από το εξιτήριο.
• Παρακολούθηση της ασφάλειας των περιοριστικών πολιτικών αντιβιοτικών.
• Κοινή αξιολόγηση λοιμωξιολόγου, μικροβιολόγου και φαρμακοποιού όταν μηχανισμός αντοχής και αντιβιόγραμμα δεν συμφωνούν.
• Ενσωμάτωση του πρόσφατου αντιβιοτικού ιστορικού στην εμπειρική επιλογή.

Βιβλιογραφία

1. Nikolai LA et al. Prevalence, determinants and outcomes of intravenous to oral switch of antibiotic therapy in hospitalized adults with bloodstream infection: secondary analysis of a multicenter cohort. Open Forum Infect Dis. 19.10.2026;ofag666. DOI: 10.1093/ofid/ofag666.
2. Chaftari AM et al. Randomized Trial Comparing Minocycline-EDTA-Ethanol Lock to Standard-of-Care Antibiotic Lock for Management of Central Line–Associated Bloodstream Infection. Clin Infect Dis. 16.10.2026;ciag660. DOI: 10.1093/cid/ciag660. PMID: 42886055.
3. Kong EL, Kubiak DW, Shenoy ES, Letourneau AR. Antibiotic Stewardship, Resistance, and Mortality in Vancomycin-Resistant Enterococcus: A Quasi-Experimental Study of Linezolid Restrictions. Clin Infect Dis. 16.10.2026;ciag656. DOI: 10.1093/cid/ciag656. PMID: 42880747.
4. Sierra R et al. Emergence and dissemination of an IncC plasmid co-harbouring blaKPC-2, blaNDM-1 and blaVIM-24 carbapenemase genes across multiple Gram-negative species in Colombia. JAC Antimicrob Resist. 16.10.2026;8(5):dlag222. DOI: 10.1093/jacamr/dlag222. PMID: 42891109.
5. Kuruvikkattil AV et al. Progressing From Association to Causation: Examining Prior Antibiotic Exposure and Antimicrobial Resistance Across Three US Health Systems Using Causal Machine Learning. Clin Infect Dis. 15.10.2026;ciag549. DOI: 10.1093/cid/ciag549. PMID: 42878671.

Προτεραιότητες ανάγνωσης: Nikolai για την έγκαιρη αλλαγή οδού χορήγησης, Chaftari για τη διάσωση καθετήρα και Kong για την ασφάλεια των περιοριστικών πολιτικών.

Περιορισμοί πρόσβασης: για τις εργασίες Nikolai, Chaftari, Kong και Kuruvikkattil αξιολογήθηκαν οι δημοσιευμένες περιλήψεις. Για τη Sierra ανακτήθηκαν τμήματα του πρωτογενούς κειμένου. Οι αξιολογήσεις ισχύος δεν αποτελούν επίσημη βαθμολόγηση GRADE.