ΕΛΝΟΦΑ — Ελληνική Νοσοκομειακή Φαρμακευτική
1 Νοεμβρίου 2026 | Επιλεγμένες δημοσιεύσεις 24–31 Οκτωβρίου 2026
1. Νεότερα αντιμικροβιακά: έγκαιρη πρόσβαση με τεκμηριωμένη επιλογή και επανεκτίμηση
Η αντιμετώπιση σοβαρών λοιμώξεων από ανθεκτικά στις καρβαπενέμες Gram-αρνητικά απαιτεί μια διαδικασία που επιτρέπει την έγκαιρη χορήγηση κατάλληλης θεραπείας και υποστηρίζει την υπεύθυνη χρήση της.
Η αφηγηματική ανασκόπηση των Eckmann και συνεργατών, δημοσιευμένη στις 31 Οκτωβρίου, προτείνει μια προσέγγιση enablement: οργανωμένη υποστήριξη της θεραπευτικής απόφασης, με συνεργασία εντατικολόγου, λοιμωξιολόγου, μικροβιολόγου και νοσοκομειακού φαρμακοποιού. Αναδεικνύει εμπόδια όπως η περιορισμένη διαθεσιμότητα, το κόστος, οι επιλεκτικοί έλεγχοι ευαισθησίας και οι διαδικασίες περιορισμού της χρήσης.
Ισχύς και περιορισμοί. Πρόκειται για ανασκόπηση και γνώμη ειδικών. Η προτεινόμενη οργανωτική προσέγγιση δεν έχει αξιολογηθεί ως ενιαία παρέμβαση σε συγκριτική κλινική δοκιμή και δεν τεκμηριώνεται συγκεκριμένο όφελος στη θνητότητα. Δηλώνονται βιομηχανική χρηματοδότηση και επαγγελματικές σχέσεις ορισμένων συγγραφέων, στοιχεία που συνεκτιμώνται στην κριτική ανάγνωση.
Πρακτική σημασία για το νοσοκομειακό φαρμακείο
Η συντακτική μας αξιολόγηση είναι ότι αξίζει να εξεταστεί πόσο καλά λειτουργεί η τοπική διαδικασία πρόσβασης και επανεκτίμησης. Η ταχεία πρόσβαση αποκτά αξία όταν συνοδεύεται από σαφή ένδειξη, κατάλληλη επιλογή βάσει μηχανισμού αντοχής και αντιβιογράμματος, ορθή χορήγηση και έγκαιρη επανεξέταση της ανάγκης συνέχισης.
Ο παρακάτω πίνακας αποτελεί συντακτική πρόταση της ΕΛΝΟΦΑ για αξιολόγηση της τοπικής διαδικασίας. Δεν είναι επικυρωμένο πρωτόκολλο της δημοσίευσης.
| Πεδίο αξιολόγησης | Ερώτημα για τη νοσοκομειακή ομάδα |
|---|---|
| Πρόσβαση | Υπάρχει σαφής διαδικασία εξασφάλισης του φαρμάκου, συμπεριλαμβανομένων νυχτερινών ωρών και αργιών; |
| Τεκμηρίωση επιλογής | Καταγράφονται εστία, βαρύτητα, μικροβιολογικά δεδομένα και αιτιολόγηση της αγωγής; |
| Διαγνωστική υποστήριξη | Κοινοποιούνται εγκαίρως κρίσιμα αποτελέσματα ταυτοποίησης, αντοχής και ευαισθησίας; |
| Ασφαλής χορήγηση | Ελέγχονται δόση, νεφρική λειτουργία, τρόπος έγχυσης, συμβατότητες και πρακτικές απαιτήσεις παρασκευής; |
| Επανεκτίμηση | Προβλέπεται ανασκόπηση στις 24–48 ώρες, με καταγραφή συνέχισης, τροποποίησης ή διακοπής; |
| Παρακολούθηση | Καταγράφονται καθυστερήσεις, ανεπιθύμητες ενέργειες και δυνατότητες αποκλιμάκωσης; |
Βιβλιογραφία: Eckmann C, et al. Responsible use of new antibiotics for critically ill patients suffering from infections due to carbapenem-resistant organisms—a narrative review for an enablement strategy. JAC-Antimicrobial Resistance. 31.10.2026;8(6):dlag226. Πρωτότυπη δημοσίευση.
2. Χλωρεξιδίνη στη στοματική φροντίδα διασωληνωμένων: χωρίς σαφές πρόσθετο όφελος στη συγκεκριμένη μελέτη
Η μελέτη των Anushapreethi και συνεργατών, δημοσιευμένη στις 29 Οκτωβρίου, εξέτασε αν η προσθήκη χλωρεξιδίνης 0,12% σε τυποποιημένη στοματική φροντίδα μειώνει την πνευμονία που σχετίζεται με τον αναπνευστήρα.
Η τυχαιοποίηση έγινε ανά ΜΕΘ, με διασταυρούμενη εφαρμογή των δύο παρεμβάσεων σε έξι ΜΕΘ ενός νοσοκομείου στην Ινδία, με 1.035 ασθενείς.
| Καταληκτικό σημείο | Αποτέλεσμα |
|---|---|
| Πνευμονία ανά 1.000 ημέρες μηχανικού αερισμού | 16,9 χωρίς χλωρεξιδίνη έναντι 18,8 με χλωρεξιδίνη |
| Προσαρμοσμένος λόγος επίπτωσης | 1,08 — 95% ΔΕ 0,84–1,38 |
| Θνητότητα 28 ημερών | Χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά |
Περιορισμοί. Το μοναδικό νοσοκομείο, οι έξι μονάδες τυχαιοποίησης, η διάγνωση πνευμονίας με CPIS και η απουσία εκ των προτέρων υπολογισμού μεγέθους δείγματος περιορίζουν τη βεβαιότητα. Η απουσία σημαντικής διαφοράς δεν αποδεικνύει ισοδυναμία.
Η μελέτη δεν συνέκρινε 0,12% με 0,2%. Συνεπώς, δεν απαντά αν η συγκέντρωση 0,2% υπερέχει ούτε επιτρέπει γενίκευση σε όλες τις χρήσεις της χλωρεξιδίνης.
Πρακτική σημασία
Το εύρημα ενισχύει μια ήδη διατυπωμένη επιφύλαξη για τη χρήση ρουτίνας. Οι συστάσεις SHEA και συνεργαζόμενων φορέων του 2022 περιλαμβάνουν καθημερινή στοματική φροντίδα με βούρτσισμα χωρίς χλωρεξιδίνη, με μέτρια ποιότητα τεκμηρίωσης. Πρόκειται για προϋπάρχον πλαίσιο, όχι για νέα σύσταση της εβδομάδας.
Για τη νοσοκομειακή ομάδα, το ερώτημα είναι αν η εφαρμοζόμενη στοματική φροντίδα έχει σαφές περιεχόμενο, συνεπή εκτέλεση και αξιολόγηση. Η αναθεώρηση ενός συστατικού χρειάζεται να συνοδεύεται από διασφάλιση της συνολικής φροντίδας.
Βιβλιογραφία:
- Anushapreethi S, Chhotray P, Samal S, et al. Chlorhexidine within a standardized oral-care bundle for the prevention of ventilator-associated pneumonia: a pragmatic cluster-randomized crossover trial in six medical intensive care units. Critical Care. 29.10.2026;30:553. Πρωτότυπη δημοσίευση.
- Klompas M, et al. Strategies to prevent ventilator-associated pneumonia, ventilator-associated events, and nonventilator hospital-acquired pneumonia in acute-care hospitals: 2022 Update. Infection Control & Hospital Epidemiology. 2022. Πλήρες κείμενο συστάσεων.
3. Αρκεί η μείωση του κόστους για να θεωρηθεί επιτυχημένο ένα πρόγραμμα stewardship;
Η εργασία των Biró και συνεργατών, δημοσιευμένη στις 26 Οκτωβρίου, αξιολόγησε πρόγραμμα ορθολογικής χρήσης αντιμικροβιακών σε χειρουργική μονάδα 24 κλινών στην Ουγγαρία. Συγκρίθηκαν δύο ετήσιες περίοδοι, πριν και μετά την εφαρμογή.
Τα αποτελέσματα παρουσιάζουν μια ενδιαφέρουσα συνύπαρξη οικονομικής εξοικονόμησης και αυξημένης συνολικής έκθεσης:
| Δείκτης | Πριν → μετά |
|---|---|
| Δαπάνη προμήθειας αντιμικροβιακών | Μείωση 25,1% |
| DDD ανά 1.000 ημέρες νοσηλείας | 673,5 → 832,4 |
| DOT ανά 1.000 ημέρες νοσηλείας | 626,9 → 691,3 |
| Μέση διάρκεια θεραπείας ανά θεραπευόμενο | 5,68 → 5,30 ημέρες |
| Ποσοστό από του στόματος θεραπείας | 20% → 28,85% |
Η θνητότητα 30 ημερών ήταν 10,03% και 9%, χωρίς στατιστικά σημαντική διαφορά.
Ισχύς και περιορισμοί. Η αναδρομική σύγκριση πριν–μετά δεν απομονώνει την επίδραση του προγράμματος από άλλες χρονικές μεταβολές. Επιπλέον, η μη σημαντική διαφορά στη θνητότητα δεν αποδεικνύει μη κατωτερότητα. Η αξιολόγηση εδώ περιορίζεται στην προσβάσιμη περίληψη της αποδεκτής εργασίας.
Πρακτική σημασία για το νοσοκομειακό φαρμακείο
Η συντακτική μας εκτίμηση είναι ότι η δημοσίευση προσφέρεται κυρίως για συζήτηση του τρόπου αξιολόγησης του stewardship.
Η χαμηλότερη δαπάνη μπορεί να συνυπάρχει με περισσότερες ημέρες αντιμικροβιακής έκθεσης. Αντίστοιχα, η αύξηση ενός δείκτη κατανάλωσης χρειάζεται ερμηνεία με βάση τον πληθυσμό, τις ενδείξεις και τις αλλαγές στη θεραπεία.
Ένα χρήσιμο πλαίσιο τοπικής αξιολόγησης θα συνδύαζε:
- Κατανάλωση: DDD και DOT, με σταθερούς ορισμούς και παρονομαστές.
- Καταλληλότητα: ένδειξη, φάσμα, διάρκεια και δυνατότητα αποκλιμάκωσης.
- Ασφάλεια και έκβαση: ανεπιθύμητες ενέργειες, υποτροπές και κλινικά αποτελέσματα.
- Οικονομική επίπτωση: δαπάνη φαρμάκων μαζί με τις απαιτήσεις χορήγησης και παρακολούθησης.
Το ζητούμενο για τον φαρμακοποιό είναι να μπορεί να εξηγεί τι άλλαξε στη θεραπεία και ποια ήταν η επίπτωση στον ασθενή, πέρα από τη μεταβολή της δαπάνης.
Βιβλιογραφία: Biró A, Sáfár L, Merczel S, et al. Clinical and economic impact of a multidisciplinary antimicrobial stewardship program in a septic surgery unit. Antimicrobial Resistance & Infection Control. 26.10.2026. Πρωτότυπη δημοσίευση.
Αφήστε μια απάντηση